Γνωστικά πεδία και θεματικές ενότητες

Στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα συνδυάζονται δύο διδακτικά συστήματα: (α) ένα κάθετο σύστημα που ορίζεται από τα τρία γνωστικά πεδία των αρχαιογνωστικών επιστημών (Φιλολογία, Iστορία, Tέχνη και Αρχαιολογία), και (β) ένα οριζόντιο σύστημα που καλύπτει πέντε θεματικές ενότητες. Aπό τη μια πλευρά, το κάθετο σύστημα διασφαλίζει την εμβάθυνση σε ειδικότερα ερευνητικά προβλήματα, ενώ, από την άλλη, το οριζόντιο σύστημα επιτρέπει την πλατύτερη διεπιστημονική θεώρηση. Tο κάθετο σύστημα διαφαίνεται από τη χρήση των τριών γραμμάτων του κωδικού αριθμού (BNE: Bυζαντινή Φιλολογία, IΣT: Bυζαντινή και Mεσαιωνική Iστορία, APX: Bυζαντινή Tέχνη και Αρχαιολογία). Tο οριζόντιο σύστημα διαφαίνεται από τη σχετική ομαδοποίηση των τριών ψηφίων του κωδικού αριθμού. Συγκεκριμένα, τα μεταπτυχιακά σεμινάρια κατανέμονται στις θεματικές ενότητες ως εξής:

 
 
Κατανομή μεταπτυχιακών σεμιναρίων ανά θεματική ενότητα
 
 Τα σεμινάρια του κύκλου αυτού εστιάζονται στη θεωρία και την πράξη της έκδοσης μεσαιωνικών κειμένων με την ευρύτατη έννοια του όρου (ελληνικά, λατινικά, γαλλικά, ιταλικά, αραβικά και οθωμανικά), στη μελέτη της παλαιογραφίας, κωδικολογίας και διπλωματικής, καθώς και άλλων βοηθητικών επιστημών, όπως επιγραφική, σιγιλλογραφία και νομισματική. Eιδικότερα, μέσα από μια θεωρητική προσέγγιση, εξετάζονται ποικίλα πρακτικά ζητήματα, όπως: η φύση των μεσαιωνικών κειμένων και η σχέση τους με τους εκάστοτε φορείς τους· η φύση των ίδιων των φορέων ως αρχαιολογικών αντικειμένων· τα εκδοτικά προβλήματα κειμένων που σώζονται σε ένα μόνο ή περισσότερα χειρόγραφα· ζητήματα μεσαιωνικής ορθογραφίας, στίξης και μέτρου· η θέση των χειρογράφων, των νομισμάτων και των σφραγίδων στη βυζαντινή κοινωνία· τα ιδιαίτερα ερμηνευτικά προβλήματα αυτών των κειμενικών και εικαστικών αντικειμένων.
 
 
H ενότητα αυτή επικεντρώνεται σε ζητήματα που αφορούν τη θεωρία και την αισθητική στο βυζαντινό κόσμο. Ο όρος «θεωρία» εδώ φέρει δύο σημασίες: αφενός, περιλαμβάνει τις θεωρίες των ίδιων των Βυζαντινών για τη λογοτεχνία, την τέχνη και τη μουσική, αφετέρου, περιλαμβάνει τις ποικίλες δυνατότητες εφαρμογής σύγχρονων ερμηνευτικών θεωριών στα καλλιτεχνικά προϊόντα του βυζαντινού πολιτισμού. Έτσι, για παράδειγμα, εξετάζονται η ρητορική θεωρία και οι εφαρμογές της στην κριτική της λογοτεχνίας από τους Βυζαντινούς ή φιλοσοφικές και θεολογικές θεωρίες για τις εικόνες. Σε αυτή την ενότητα βρίσκουν τη θέση τους ευρύτερα ζητήματα, όπως ταξινομικοί προβληματισμοί, ειδολογικές προσεγγίσεις ή αφηγηματολογικές ερμηνείες, αλλά και συγκεκριμένα ερμηνευτικά ζητήματα αισθητικής γύρω από ποικίλα γραμματειακά γένη ή τρόπους καλλιτεχνικής έκφρασης.
 
 
Η ενότητα αυτή εστιάζεται σε ζητήματα πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Τα ζητήματα αυτά αφορούν σε θέματα όπως η συνέχεια και η αλλαγή κατά τη μετάβαση από την ύστερη αρχαιότητα στο πρώιμο Βυζάντιο, η σύγκρουση του Χριστιανισμού με την ειδωλολατρία και τον Ελληνισμό, η σχέση κράτους και Eκκλησίας, οι επαφές με άλλα πολιτισμικά και πολιτικά περιβάλλοντα, η πορεία του Βυζαντίου προς το νεότερο Ελληνισμό. Η ενότητα περιλαμβάνει επίσης την εσωτερική ιστορία θεσμών (κρατικός μηχανισμός, δικαστήρια, δουλοπαροικία, Εκκλησία, μοναχισμός), την κοινωνική ιστορία (η θέση των γυναικών, το ένδυμα, η πατρωνία των τεχνών), την οικονομική ιστορία (γεωργία και εμπόριο), καθώς και θέματα σχετικά με την επίδραση εξωτερικών παραγόντων στο Βυζάντιο (η άνοδος του Ισλάμ, οι σταυροφορίες, οι ιταλικές εμπορικές πόλεις).
 
 
Τα σεμινάρια της ενότητας αυτής στοχεύουν στη διερεύνηση ορισμένων βασικών πτυχών του βυζαντινού πολιτισμού και της ιδεολογίας από την οποία αυτός εμφορείται. Έτσι προωθείται η καλύτερη κατανόηση χαρακτηριστικών πολιτισμικών συμπεριφορών, νοοτροπιών, στάσεων των Βυζαντινών απέναντι στον εαυτό τους και στον κόσμο γύρω τους, καθώς και αντιλήψεων που καθόριζαν σε μεγάλο βαθμό τη φύση των διαπολιτισμικών επαφών ανάμεσα στο Βυζάντιο και τους γείτονές του σε Ανατολή και Δύση.
 
 
Στην ενότητα αυτή μελετάται η Κύπρος στα ευρύτερα κοινωνικά, ιστορικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της Μεσογείου. Μέσα από την ερμηνευτική διαπλοκή των τριών γνωστικών πεδίων του μεταπτυχιακού προγράμματος δίνεται ιδιαίτερη μεθοδολογική έμφαση στην εξερεύνηση και κατανόηση της σχέσης περιφέρειας και κέντρου, καθώς και του ειδικού χαρακτήρα ενός χώρου, του οποίου η ιστορία και ο πολιτισμός διαμορφώνονται στο σταυροδρόμι πολλών διαφορετικών επιδράσεων.

[Πίσω στην αρχή]