Ερευνητικό Πρόγραμμα «Ψηφίδες Γνώσης», www.ucy.ac.cy/psifides-gnosis

Οι «Ψηφίδες Γνώσης» είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα το οποίο έχει σκοπό την προώθηση της ενιαίας εκπαίδευσης μέσω του εντοπισμού, της συλλογής, της ψηφιοποίησης και της αξιοποίησης υλικού που αναπτύχθηκε από άτομα με αναπηρίες και χρόνιες παθήσεις. Στο πλαίσιο του προγράμματος δημιουργήθηκε ψηφιακό αρχείο, στο οποίο παρουσιάζεται το βιογραφικό, αντιπροσωπευτικό έργο (π.χ. ποιήματα, γραπτά κείμενα, έργα τέχνης, τραγούδια, βίντεο, ντοκιμαντέρ κ.λπ.) και συνεντεύξεις του κάθε δημιουργού, υπό μορφή «ψηφιακών portfolio». Το ψηφιακό αρχείο μπορεί να αξιοποιηθεί από οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για θέματα αναπηρίας, αλλά κυρίως από τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι καλούνται να εμπλουτίσουν το αναλυτικό πρόγραμμα και τη διδασκαλία τους με το υλικό αυτό. Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε εργαλείο αναζήτησης υλικού, το οποίο διευκολύνει τους εκπαιδευτικούς να εντοπίζουν υλικό ανά μάθημα, θέμα, κειμενικό είδος και τάξη. Οι δράσεις του προγράμματος «Ψηφίδες Γνώσης» περιλαμβάνουν σεμινάρια και προγράμματα επαγγελματικής ανάπτυξης εκπαιδευτικών, εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε σχολεία, παρουσιάσεις σε συνέδρια, ημερίδες και σχολεία, δημοσιεύσεις κ.λπ. Το ερευνητικό πρόγραμμα «Ψηφίδες Γνώσης» άρχισε το 2011 με τη χρηματοδότηση του Πανεπιστημίου Κύπρου και συνεχίζει την εκπαιδευτική και κοινωνική προσφορά του μέχρι σήμερα. Η επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος είναι η Σιμώνη Συμεωνίδου.


Πρόγραμμα επαγγελματικής μάθησης DISARTS (https://ucy.ac.cy/psifides-gnosis/el/disarts)
Το πρόγραμμα DISARTS βασίζεται στις Σπουδές για την Αναπηρία και στοχεύει στην επαγγελματική μάθηση των εκπαιδευτικών για θέματα αναπηρίας. Σκοπός του προγράμματος είναι η ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών στο σχεδιασμό και υλοποίηση διδασκαλιών, οι οποίες πραγματεύονται θέματα αναπηρίας με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. Το πρόγραμμα αξιοποιεί ποιήματα, λογοτεχνικά κείμενα, έργα τέχνης, τραγούδια, βίντεο, συνεντεύξεις και άλλο υλικό που έχει δημιουργηθεί από άτομα με αναπηρία. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν εκπαιδευτικοί που επιθυμούν να εμπλακούν σε δραστηριότητες επαγγελματικής μάθησης σε επίπεδο σχολείου. Μέσα από το DISARTS oι εκπαιδευτικοί είναι σε θέση να χρησιμοποιούν γνώσεις, στάσεις και δεξιότητες για να αναπτύσσουν αντι-καταπιεστικά προγράμματα με στόχο την (ανά)κατασκευή της έννοιας της αναπηρίας σε παιδιά όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης Το DISARTS χρηματοδοτείται από το Πανεπιστήμιο Κύπρου (2019-2021). Στηρίζεται στο υλικό που έχει συλλεχθεί στο πρόγραμμα «Ψηφίδες Γνώσης» (www.ucy.ac.cy/psifides-gnosis). Η επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος είναι η Σιμώνη Συμεωνίδου.
 

Τίτλος: Storying the teaching profession ‘from below’ and amidst change: a study of four cohorts of elementary teachers’ life histories in the Republic of Cyprus (late 1970s-2010s [Εξιστορώντας το επάγγελμα του/της εκπαιδευτικού ‘από κάτω προς τα πάνω’ και ‘εν μέσω’ αλλαγής: Μια διερεύνηση των ιστοριών τεσσάρων γενεών εκπαιδευτικών δημοτικής εκπαίδευσης στην Κυπριακή Δημοκρατία  (δεκαετίες 1970-2010)]
Χρηματοδότηση: Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντης
Διάρκεια: 2017-2019
Υπεύθυνες προγράμματος: Σταυρούλα Φιλίππου & Σταυρούλα Κοντοβούρκη
Περιγραφή: Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αποσκοπεί στην ανάδειξη της πολυπλοκότητας του επαγγέλματος της/του εκπαιδευτικού, όπως διαμορφώνεται ιστορικο-κοινωνικά στην Κύπρο, μέσα από βιογραφική προσέγγιση και εις βάθος ιστορίες ζωής εκπαιδευτικών. Βιογραφικές συνεντεύξεις διεξήχθηκαν με 30 περίπου εκπαιδευτικούς δημοτικής εκπαίδευσης, που εμπίπτουν σε 4 διακριτές «γενιές» του επαγγέλματος όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία 40 χρόνια: πρόσφατους/ες αφυπηρετήσαντες, άτομα που βρίσκονται στο επάγγελμα και έχουν 25-30 χρόνια υπηρεσίας, άτομα με 15-20 χρόνια υπηρεσίας, και πρόσφατους/ες απόφοιτους τμημάτων επιστημών της αγωγής που εισήλθαν στο επάγγελμα κατά την τελευταία δεκαετία. Μέσα από τις ιστορίες ζωής αυτών των εκπαιδευτικών διερευνώνται οι τρόποι με τους οποίους βιώνεται σε διαφορετικά σημεία του χρόνου και πώς μέσα από το βίωμα διαμορφώνεται η τοπική ιστορία της αλλαγής στην εκπαίδευση και του επαγγέλματος σε συνάρτηση με άλλα στοιχεία του ευρύτερου κοινωνικο-πολιτικού πλαισίου.
 

Τίτλος: Πραγματώσεις Αναλυτικών Προγραμμάτων στο Γλωσσικό Μάθημα και σε Μαθήματα Κοινωνικών Σπουδών στο Κυπριακό Δημοτικό Σχολείο: Παρελθοντικές και παροντικές κατασκευές εκπαιδευτικής επαγγελματικής ταυτότητας σε σημεία αλλαγής/μεταρρύθμισης αναλυτικών προγραμμάτων
Χρηματοδότηση: Πανεπιστήμιο Κύπρου
Διάρκεια: 2014 – 2016
Υπεύθυνες προγράμματος: Σταυρούλα Κοντοβούρκη & Σταυρούλα Φιλίππου (κοινή εναρκτήρια χρηματοδότηση)
Περιγραφή: Συγκεκριμένα, σκοπός της εναρκτήριας χρηματοδότησης είχε οριστεί η ανάπτυξη υποδομής για τη μελέτη των καθημερινών πραγματώσεων αναλυτικών προγραμμάτων από μικρό αριθμό εκπαιδευτικών σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα (γλωσσικό μάθημα, κοινωνικές σπουδές) όπως αυτές σχετίζονται με τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών και την επίσημη ρητορική περί της επαγγελματικής τους ταυτότητας. Η έρευνα που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πρότασης διεύρυνε προηγούμενο ερευνητικό πρόγραμμα, που είχε αναπτυχθεί από κοινού από τις συντονίστριες του έργου και μελετά μέσω προσωπικών συνεντεύξεων και ανάλυση κειμένων πολιτικής την έννοια του εκπαιδευτικού επαγγελματισμού και της αλλαγής αναλυτικών προγραμμάτων στην Κύπρο από το 2004 και εξής. Με την εναρκτήρια χρηματοδότηση, το πρόγραμμα επεκτάθηκε μέσω (α) της εστίασης σε καθημερινές πραγματώσεις αναλυτικών προγραμμάτων στα γνωστικά αντικείμενα της Γλώσσας και των Κοινωνικών Σπουδών (Ιστορία, Γεωγραφία, Αγωγή Ζωής/Υγείας) τα οποία έχουν κεντρική θέση στην ελληνοκυπριακή εκπαίδευση, (β) της διασύνδεσης των πραγματώσεων αυτών με εδραιωμένες εννοιολογήσεις του εκπαιδευτικού επαγγελματισμού αλλά και (γ) της αναγνώρισης και αναζήτησης πολλαπλών πιθανών επαγγελματικοτήτων.
 

Enhancing Differentiated Instruction and Cognitive Activation in Mathematics Lessons by Supporting Teacher Learning (EDUCATE).
Το διακρατικό πρόγραμμα EDUCATE (http://www.ucy.ac.cy/educate/el/) στοχεύει στη σύζευξη της γνωστικής ενεργοποίησης και της διαφοροποίησης, φιλοδοξώντας να προωθήσει και τις δύο πτυχές στη διδασκαλία των Μαθηματικών. Προς τον σκοπό αυτό, έχει αναπτυχθεί εκπαιδευτικό υλικό με στόχο αφενός την επιμόρφωση εκπαιδευτικών ώστε να εμπλέκουν όλα τα παιδιά σε γνωστικά απαιτητικά έργα και αφετέρου την υποστήριξη των εκπαιδευτών εκπαιδευτικών ώστε να καθοδηγούν εκπαιδευτικούς ως προς τούτο. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Κύπρος, Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία). Αρχικά σκιαγραφήθηκαν οι ανάγκες και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί μέσω παρατηρήσεων και συνεντεύξεων και στη βάση αυτών ετοιμάστηκε σχετικό υλικό για υποστήριξη των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών εκπαιδευτικών. Το υλικό αυτό εφαρμόστηκε με ομάδες εν δυνάμει και εν υπηρεσία εκπαιδευτικών που   συμμετείχαν σε Λέσχες Ανάλυσης Οπτικογραφημένων Διδασκαλιών. Τέλος, εξετάστηκε η αποτελεσματικότητά του ως προς αλλαγές που επέφεραν οι εκπαιδευτικοί στη διδασκαλία τους, εξετάζοντας οπτικογραφημένα τους μαθήματα και αναλύοντας αναστοχαστικές συνεντεύξεις στις οποίες συμμετείχαν. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με τη δημιουργία μιας διαδικτυακής εκπαιδευτικής πλατφόρμας που περιλαμβάνει όλο υλικό που αναπτύχθηκε (http://educate-platform.com/).  
 

‘Integrating Generic and Content-Specific Teaching Practices’
Το ερευνητικό πρόγραμμα Σύζευξης Γενικευμένων και Εξειδικευμένων Πρακτικών Διδασκαλίας (https://ucy.ac.cy/integratingpractices/en/) εξέτασε κατά πόσο και με ποιο τρόπο η διδασκαλία συμβάλλει στη μάθηση, εστιάζοντας ταυτόχρονα σε γενικευμένες και εξειδικευμένες πρακτικές, με τις πρώτες να αφορούν σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, ενώ τις δεύτερες να επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα. Διερευνώντας τη διδασκαλία των μαθηματικών και της φυσικής αγωγής (ΦΑ), το  πρόγραμμα εστιάστηκε σε εκπαιδευτικούς που διδάσκουν και τα δύο μαθήματα στο δημοτικό. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκε μια πλούσια γκάμα δεδομένων που περιλάμβανε αρχικές και τελικές επιδόσεις των μαθητών στα μαθηματικά και τη ΦΑ (τόσο για το γνωστικό όσο και για τον συναισθηματικό τομέα), αξιολογήσεις παιδιών σχετικά με την ποιότητα διδασκαλίας που βίωσαν στα μαθηματικά και τη ΦΑ, αυτο-αξιολογήσεις εκπαιδευτικών σχετικά με την ποιότητα της διδασκαλίας τους και στα δύο μαθήματα, και αξιολογήσεις παρατηρητών για την ποιότητα τριών μαθημάτων ανά κάθε εκπαιδευτικό σε κάθε υπό εξέταση μάθημα. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών διαφάνηκε η σημασία που έχουν και τα δύο είδη πρακτικών διδασκαλίας στη μάθηση των παιδιών, ενώ παράλληλα, αναδείχθηκε η συμβολή συγκεκριμένων πρακτικών διδασκαλίας για καθένα από τα διερεύνηση γνωστικά αντικείμενα.