• Εργαλεία ΤΝ στην Έρευνα

Βασικό Σημείο

Χρησιμοποιείτε εργαλεία ΤΝ για να υποστηρίξετε την έρευνά σας μόνο όταν αυτό γίνεται με δεοντολογικά ορθή και υπεύθυνη προσέγγιση — τηρείτε πάντα τους κανόνες του ιδρύματος, τις σχετικές πολιτικές και κατευθυντήριες οδηγίες, τους εφαρμοστέους κανονισμούς και τη νομοθεσία, καθώς και τις απαιτήσεις των εκδοτών. Σκεφτείτε κριτικά: τα αποτελέσματα της ΤΝ μπορεί να είναι προκατειλημμένα ή αναξιόπιστα, γι’ αυτό πρέπει να προηγείται πάντα έλεγχος και επαλήθευση του περιεχομένου.

Παραδείγματα

✅ Χρησιμοποιήστε την ΤΝ για να κατηγοριοποιήσετε άρθρα στο πλαίσιο βιβλιογραφικής ανασκόπησης.

✅ Χρησιμοποιήστε εργαλεία περίληψης για να εντοπίσετε άρθρα προς περαιτέρω ανάγνωση και κατανόηση ενός θέματος.

✅ Βεβαιωθείτε ότι η χρήση ΤΝ ευθυγραμμίζεται με τους ιδρυματικούς, εθνικούς και ευρωπαϊκούς κανονισμούς έρευνας, καθώς και με τους περιορισμούς των εκδοτών.

✅ Χρησιμοποιήστε εργαλεία ανίχνευσης προκαταλήψεων (π.χ. AI Fairness 360, Fairlearn, Perspective API), αξιολόγηση από ομότιμους/ες κριτές και τη δική σας κριτική αποτίμηση για να αξιολογήσετε περιεχόμενο που έχει παραχθεί με ΤΝ.

✅ Τηρήστε αρχείο με τα ερωτήματα (τις προτροπές) που υποβάλατε, τα εργαλεία που χρησιμοποιήσατε και την έκδοση του περιεχομένου που παρήχθη από την ΤΝ.

❌ Μην υποθέτετε ότι όλα τα εργαλεία ΤΝ είναι εγκεκριμένα ή ασφαλή για ακαδημαϊκή χρήση.

❌ Μη βασίζεστε αποκλειστικά σε περιλήψεις που έχουν παραχθεί από ΤΝ χωρίς να μελετήσετε τις πρωτογενείς πηγές.

❌ Μην αντιμετωπίζετε τα παραγόμενα αποτελέσματα της ΤΝ ως επαληθευμένα δεδομένα χωρίς διασταύρωση.

❌ Μη βασίζεστε στην ΤΝ για αποφάσεις δεοντολογικού χαρακτήρα ή για την ερμηνεία δεδομένων συμμετεχόντων/ουσών.

Απόσπασμα από τις Επίσημες Συστάσεις

Τα εργαλεία ΤΝ μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά κατά τη διεξαγωγή ερευνητικού έργου. Οι νέοι/ες ερευνητές/τριες οφείλουν να γνωρίζουν τις βασικές αρχές της ορθής και ηθικής χρήσης της ΤΝ, όπως αυτές ορίζονται από το Πανεπιστήμιο Κύπρου, καθώς και από ευρωπαϊκές, διεθνείς οδηγίες και νομοθεσίες, αλλά και από εκδοτικούς.

Οι ερευνητές/τριες πρέπει να ασκούν την κριτική τους σκέψη κατά τη χρήση εργαλείων ΤΝ, λόγω της έλλειψης διαφάνειας ως προς τα σύνολα δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευσή των εργαλείων αυτών⁴. Οι βάσεις δεδομένων εκπαίδευσης των εργαλείων ΤΝ ενδέχεται να περιλαμβάνουν τόσο ακούσια μεροληπτικό ή ανακριβές περιεχόμενο, όσο και δεδομένα επιμολυσμένα με κακόβουλη πρόθεση. Ακόμη και μη κακόβουλα δεδομένα μπορεί να αντανακλούν κοινωνικές προκαταλήψεις ή ξεπερασμένες πληροφορίες, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει την αξιοπιστία και την ηθική εγκυρότητα των αποτελεσμάτων που παράγει η ΤΝ.

Last Updated on 4 Σεπτεμβρίου, 2025