ΒΝΕ 515 Θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας στο Βυζάντιο
ΑΡΧ 516 Θεωρία των εικόνων
ΒΝΕ 517 Η βυζαντινή γραμματεία: ζητήματα κατηγοριοποίησης
ΒΝΕ 518 Ειδολογικά ζητήματα
ΒΝΕ 519 Βυζαντινές αφηγήσεις
ΒΝΕ 520 Γλώσσα και λογοτεχνία
ΒΝΕ 521 Λογοτεχνία και «θεατρικότητα»
ΙΣΤ 522 Ιστοριογραφία και ιστορική σκέψη στο Βυζάντιο
ΒΝΕ 523 Αγιολογικά είδη
ΒΝΕ 524 Θρησκευτική ποίηση και υμνογραφία
ΒΝΕ 525 Βυζαντινός αυτοβιογραφικός λόγος
ΑΡΧ 526 Διαστάσεις της πραγματικότητας στη βυζαντινή τέχνη
ΑΡΧ 527 Βυζαντινή αρχιτεκτονική: αρχές διαμόρφωσης και χρήσης του χώρου
BNE 528 Θεωρία και αισθητική της βυζαντινής μουσικής
ΑΡΧ 529 Βυζαντινή «κοσμική» τέχνη

 

BNE 515 Θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας στο Bυζάντιο
Στο σεμινάριο εξετάζονται οι βυζαντινές αντιλήψεις για τη λογοτεχνία μέσα από τη μελέτη θεωρητικών έργων (π.χ. ρητορικά εγχειρίδια, υπομνηματισμοί σε παλαιότερα έργα) και κριτικών δοκιμίων για συγκεκριμένα κείμενα ή συγγραφείς από Bυζαντινούς λόγιους (π.χ. Φώτιος, Mιχαήλ Ψελλός, Θεόδωρος Mετοχίτης κ.ά.). Παράλληλα, μελετούνται οι περί ποιητικής αντιλήψεις των Bυζαντινών, όπως αυτές προκύπτουν μέσα από τα ίδια τα κείμενα, αλλά και τα ποιητολογικά σχόλια των συγγραφέων τους.

ΑΡΧ 516 Θεωρία των εικόνων
Βυζαντινές αντιλήψεις για το ρόλο των εικόνων (με την έννοια των απεικονίσεων αγίων μορφών) υπαγόρευσαν ως ένα μεγάλο βαθμό τη μορφή και τα φυσικά χαρακτηριστικά των τελευταίων. Μέσα από τη μελέτη κειμένων και την ανάλυση έργων τέχνης, διερευνούνται οι κανόνες που διείπαν τη δημιουργία εικόνων στο Βυζάντιο και παρακολουθούνται τα στάδια της θεωρητικής συζήτησης που οδήγησε στον καθορισμό της λειτουργίας της θρησκευτικής τέχνης μέσα στο πλαίσιο της ορθόδοξης χριστιανικής λατρείας.
 
ΒΝΕ 517 Η βυζαντινή γραμματεία: ζητήματα κατηγοριοποίησης
Στο επίκεντρο του σεμιναρίου βρίσκεται η αντιπαράθεση εννοιολογικών ζευγών (π.χ. γραμματεία-λογοτεχνία, δημώδης-λόγια γλώσσα, κοσμική-θεο- λογική λογοτεχνία, πεζός-έμμετρος λόγος και ιστοριογραφία-χρονογραφία), καθώς και η διερεύνηση των μεταξύ τους ποικιλόμορφων σχέσεων. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα προβλήματα εφαρμογής σύγχρονων μοντέλων κατη- γοριοποίησης στη βυζαντινή γραμματεία.
 
BNE 518 Eιδολογικά ζητήματα
Tο λογοτεχνικό είδος αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μελέτη, την πρόσληψη και την ερμηνεία της λογοτεχνίας. Παρόλα αυτά, απουσιάζει μια μελέτη που να ασχολείται συστηματικά με την ιστορία και την εξέλιξη των λογοτεχνικών ειδών που καλλιεργήθηκαν στο Bυζάντιο. Mέσα στο πλαίσιο του σεμιναρίου εξετάζονται διάφορα ζητήματα σχετικά με τα βυζαντινά λογοτεχνικά είδη και τις μεταξύ τους σχέσεις.
 
BNE 519 Bυζαντινές αφηγήσεις
Στόχος του σεμιναρίου είναι η διερεύνηση (με τη χρήση σύγχρονων αφηγηματολογικών θεωριών) των ποικίλων αφηγηματικών τεχνικών και των δομικών τεχνασμάτων που χρησιμοποιούν οι βυζαντινοί συγγραφείς στη συγκρότηση μιας αφήγησης. Εξετάζονται εκτενέστερα αφηγηματικά κείμενα, όπως ιστοριογραφικά έργα, βίοι αγίων, μυθιστορήματα και επικές αφηγήσεις.
 
ΒΝΕ 520 Γλώσσα και λογοτεχνία
Στο σεμινάριο ερευνούνται, από τη μια πλευρά, οι διαχρονικές αλλαγές της μεσαιωνικής ελληνικής, η διαμόρφωση διαλέκτων και η συμπεριφορά ενός γραπτού λόγου, ο οποίος σχοινοβατεί ανάμεσα σε μια λογοτεχνία στραμμένη προς το παρελθόν, στις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες της καθημερινής επικοινωνίας και στις αξιώσεις μιας συντηρητικής παιδείας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάλυση μιας πληθώρας διαφορετικών γλωσσικών και υφολογικών επιπέδων του γραπτού λόγου.
 
BNE 521 Λογοτεχνία και «θεατρικότητα»
Σε αντίθεση με άλλα αρχαιοελληνικά λογοτεχνικά είδη, η δραματική ποίηση δεν καλλιεργήθηκε στο Βυζάντιο. Παρόλα αυτά, «θεατρικά» στοιχεία (με τη σύγχρονη θεωρητική έννοια του performance) εντοπίζονται σε πολλά βυζαντινά λογοτεχνικά είδη, όπως για παράδειγμα, την ιστορία, τα χρονικά, τους βίους αγίων, τις συλλογές θαυμάτων και την υμνογραφία. Στο σεμινάριο εξετάζεται αυτή η ιδιάζουσα θεατρικότητα της βυζαντινής λογοτεχνίας.
 
ΙΣΤ 522 Ιστοριογραφία και ιστορική σκέψη στο Βυζάντιο
Στο σεμινάριο αυτό, καταρχάς, εξετάζονται οι θεωρητικές σκέψεις των Βυζαντινών για το παρελθόν τους, όπως επίσης και οι ενδεχόμενες ιδεολογικές παράμετροι που διέπουν τη συγγραφή ιστοριογραφικών κειμένων στο βυζαντινό πολιτισμό. Κατά δεύτερο λόγο, μελετάται το ερώτημα πώς οι αντιλήψεις των ίδιων των Βυζαντινών για το παρελθόν τους επηρεάζουν ακόμα και τη σύγχρονη έρευνα ως προς την επιλογή ερευνητικών θεμάτων και ερμηνευτικών μοντέλων. Γενικότερα συζητούνται τα όρια των γνώσεών μας γύρω από την πολιτική, την κοινωνική και την οικονομική ιστορία του Βυζαντίου.
 
BNE 523 Aγιολογικά είδη
Tα αγιολογικά είδη ήταν πολύ δημοφιλή στο Bυζάντιο. H μελέτη τους μπορεί όχι μόνο να μας προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις διαδικασίες συγγραφής τους, το κοινό τους και το λογοτεχνικό γούστο στο Bυζάντιο, αλλά και να μας φέρει αντιμέτωπους με ενδιαφέροντα κείμενα μεγάλης λογοτεχνικής αξίας. Στο σεμινάριο αυτό εξετάζονται τα αγιολογικά είδη, καθώς και οι επιμέρους κατηγορίες του κάθε είδους.
 
ΒΝΕ 524 Θρησκευτική ποίηση και υμνογραφία
Το σεμινάριο εστιάζεται στη μελέτη της ιστορίας και του ρόλου της θρησκευτικής και εκκλησιαστικής ποίησης στην πνευματική ζωή του Βυζαντίου. Μελετάται η μορφή και το περιεχόμενο αντιπροσωπευτικών θρησκευτικών και εκκλησιαστικών ύμνων από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες έως το τέλος της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ειδικότερα, διερευνούνται οι συνθήκες και οι λόγοι που οδήγησαν στη γένεση, εξέλιξη και παρακμή συγκεκριμένων ειδών της βυζαντινής υμνογραφίας. Παράλληλα μελετάται το υμνογραφικό έργο, οι καινοτόμες επιλογές και οι ιδιαιτερότητες των σημαντικοτέρων υμνογράφων και μελωδών.
 
ΒΝΕ 525 Βυζαντινός αυτοβιογραφικός λόγος
Εξετάζονται οι διαφορετικοί τρόποι αυτοαναπαράστασης σε λογοτεχνικά και μη-λογοτεχνικά κείμενα. Οι τρόποι αυτοί συνδέονται στενά με συγκεκριμένες βυζαντινές νοοτροπίες και τις δυνατότητες αντίληψης του Eαυτού. Για την κατανόηση του βυζαντινού αυτοβιογραφικού λόγου απαραίτητη είναι και η αναζήτηση των σημερινών συμβάσεων στις οποίες υπόκειται η διαμόρφωση του αυτοειδώλου.
 
ΑΡΧ 526 Διαστάσεις της πραγματικότητας στη βυζαντινή τέχνη
Η δημόσια λατρεία και η θεία λειτουργία, διάφορα ιστορικά γεγονότα και κοινωνικά προβλήματα, αλλά και ποικίλα στοιχεία του υλικού πολιτισμού και της καθημερινής ζωής αποτελούν μερικές από τις διαστάσεις της πραγματικότητας που καθρεφτίζονται στη βυζαντινή τέχνη. Η διερεύνησή τους όχι μόνο αναδεικνύει την πολυσημία της τέχνης αυτής, αλλά προωθεί και την κατανόηση των δημιουργικών διεργασιών της.
 
ΑΡΧ 527 Βυζαντινή αρχιτεκτονική: αρχές διαμόρφωσης και χρήσης του χώρου
Η βυζαντινή αρχιτεκτονική διαμορφώνει χώρους εσωτερικούς και εξωτερικούς, χώρους ιδιωτικούς και δημόσιους, αλλά και χώρους θρησκευτικούς και κοσμικούς. Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των χώρων αυτών μελετούνται ως συναρτήσεις των πρακτικών αναγκών και της τεχνογνωσίας της εποχής τους, καθώς και της κοσμοθεωρίας, των θρησκευτικών πιστεύω, των κοινωνικών δομών και της πολιτικής ιδεολογίας του βυζαντινού κράτους.
 
BNE 528 Θεωρία και αισθητική της βυζαντινής μουσικής
Tο σεμινάριο εισάγει τους φοιτητές σε έναν από τους πιο δύσβατους χώρους του βυζαντινού πολιτισμού. Στο σεμινάριο παρουσιάζονται, καταρχάς, οι αρχαίες ελληνικές―μαθηματικές και φιλοσοφικές―θεωρίες περί μουσικής και αρμονίας, όπως αυτές προσλαμβάνονται και επαναδιατυπώνονται από τους Bυζαντινούς. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα θεωρητικά έργα περί ψαλτικής τέχνης στο Βυζάντιο και οι αισθητικές αντιλήψεις των Βυζαντινών για τη μουσική. Τελικά, μέσα από την εξέταση μουσικών χειρογράφων, ποικίλων μαρτυριών στις γραπτές πηγές (π.χ. πληροφορίες για μουσικούς, όργανα κ.ά.), όπως επίσης εικαστικού και εθνομουσικολογικού υλικού, μελετάται η μουσική στο Βυζάντιο εντός και εκτός της λειτουργικής πράξης.
 
ΑΡΧ 529 Βυζαντινή «κοσμική» τέχνη
Είναι κοινός τόπος ότι η βυζαντινή τέχνη, συμπεριλαμβανομένης και της αρχιτεκτονικής, είναι μια τέχνη με κατεξοχήν θρησκευτικό περιεχόμενο, που στόχο είχε την έκφραση και τη διάδοση των χριστιανικών δογμάτων και την εδραίωση της θέσης της επίσημης Εκκλησίας. Παρόλα αυτά, δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της βυζαντινής χιλιετίας και έργα τέχνης με μη χριστιανικό περιεχόμενο και χαρακτήρα, από ανάκτορα και δημόσια κτίρια μέχρι ελεφαντοστέινα κιβωτίδια με μυθολογικές απεικονίσεις, και είναι στη μελέτη αυτών των έργων, στην οποία επικεντρώνεται το σεμινάριο. Θεωρητικά ζητήματα που αφορούν το πώς προσδιορίζεται ο όρος «κοσμικός» μέσα στο πλαίσιο ενός πολιτισμού «χριστιανοκεντρικού», όπως είναι ο βυζαντινός, θα εξετασθούν παράλληλα με θέματα που άπτονται της τυπολογίας, της εικονογραφίας, της λειτουργίας και της πρόσληψης της κοσμικής τέχνης στο Βυζάντιο.

  

 
 
 
Τα τμήματα ΒΝΕ και ΙΣΑ παρέχουν κοινό εξειδικευμένο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στις Βυζαντινές Σπουδές σε δύο επίπεδα: δίπλωμα μάστερ και διδακτορικό δίπλωμα. ...περισσότερα
 
GrHome-620x195