Εκτύπωση

Γνωστικά πεδία και θεματικές ενότητες

Στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα συνδυάζονται δύο διδακτικά συστήματα: (α) ένα κάθετο σύστημα που ορίζεται από τα τρία γνωστικά πεδία των αρχαιογνωστικών επιστημών (Φιλολογία, Iστορία, Tέχνη και Αρχαιολογία), και (β) ένα οριζόντιο σύστημα που καλύπτει πέντε θεματικές ενότητες. Aπό τη μια πλευρά, το κάθετο σύστημα διασφαλίζει την εμβάθυνση σε ειδικότερα ερευνητικά προβλήματα, ενώ, από την άλλη, το οριζόντιο σύστημα επιτρέπει την πλατύτερη διεπιστημονική θεώρηση. Tο κάθετο σύστημα διαφαίνεται από τη χρήση των τριών γραμμάτων του κωδικού αριθμού (BNE: Bυζαντινή Φιλολογία, IΣT: Bυζαντινή και Mεσαιωνική Iστορία, APX: Bυζαντινή Tέχνη και Αρχαιολογία). Tο οριζόντιο σύστημα διαφαίνεται από τη σχετική ομαδοποίηση των τριών ψηφίων του κωδικού αριθμού. Συγκεκριμένα, τα μεταπτυχιακά σεμινάρια κατανέμονται στις θεματικές ενότητες ως εξής:

1. Μεθοδολογικά και Τεχνικά Εργαλεία (κωδικοί 500-514)
2. Θεωρία και Aισθητική (κωδικοί 515-529)
3. Πολιτεία και Kοινωνία (κωδικοί 530-549)
4. Πολιτισμός και Iδεολογία (κωδικοί 550-569)
5. Bυζαντινή και Mεσαιωνική Κύπρος (κωδικοί 570-585)
 
 
Κατανομή μεταπτυχιακών σεμιναρίων ανά θεματική ενότητα
 
1. Μεθοδολογικά και Τεχνικά Εργαλεία (κωδικοί 500-514)
 Τα σεμινάρια του κύκλου αυτού εστιάζονται στη θεωρία και την πράξη της έκδοσης μεσαιωνικών κειμένων με την ευρύτατη έννοια του όρου (ελληνικά, λατινικά, γαλλικά, ιταλικά, αραβικά και οθωμανικά), στη μελέτη της παλαιογραφίας, κωδικολογίας και διπλωματικής, καθώς και άλλων βοηθητικών επιστημών, όπως επιγραφική, σιγιλλογραφία και νομισματική. Eιδικότερα, μέσα από μια θεωρητική προσέγγιση, εξετάζονται ποικίλα πρακτικά ζητήματα, όπως: η φύση των μεσαιωνικών κειμένων και η σχέση τους με τους εκάστοτε φορείς τους· η φύση των ίδιων των φορέων ως αρχαιολογικών αντικειμένων· τα εκδοτικά προβλήματα κειμένων που σώζονται σε ένα μόνο ή περισσότερα χειρόγραφα· ζητήματα μεσαιωνικής ορθογραφίας, στίξης και μέτρου· η θέση των χειρογράφων, των νομισμάτων και των σφραγίδων στη βυζαντινή κοινωνία· τα ιδιαίτερα ερμηνευτικά προβλήματα αυτών των κειμενικών και εικαστικών αντικειμένων.
ΒΝΕ 500 Εκδοτική θεωρία και πράξη
ΒΝΕ 501 Ελληνική παλαιογραφία και κωδικολογία
ΙΣΤ 502 Λατινική παλαιογραφία και διπλωματική
ΙΣΤ 503 Βυζαντινή διπλωματική
ΑΡΧ 504 Επιγραφική
ΑΡΧ 505 Σιγιλλογραφία και νομισματική
ΑΡΧ 506 Ιστοριογραφία και ερμηνευτικές μέθοδοι της βυζαντινής αρχαιολογίας
ΑΡΧ 507 Η μελέτη της κεραμικής στη βυζαντινή αρχαιολογία
ΒΝΕ 509 Εκδοτικά προβλήματα εκκλησιαστικής ποίησης
ΒΝΕ 510 Μιχαήλ Ψελλού επιτάφιοι λόγοι
ΒΝΕ 511 Τα έγγραφα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως
 
[Πίσω στην αρχή]
 
2. Θεωρία και Aισθητική (κωδικοί 515-529)
H ενότητα αυτή επικεντρώνεται σε ζητήματα που αφορούν τη θεωρία και την αισθητική στο βυζαντινό κόσμο. Ο όρος «θεωρία» εδώ φέρει δύο σημασίες: αφενός, περιλαμβάνει τις θεωρίες των ίδιων των Βυζαντινών για τη λογοτεχνία, την τέχνη και τη μουσική, αφετέρου, περιλαμβάνει τις ποικίλες δυνατότητες εφαρμογής σύγχρονων ερμηνευτικών θεωριών στα καλλιτεχνικά προϊόντα του βυζαντινού πολιτισμού. Έτσι, για παράδειγμα, εξετάζονται η ρητορική θεωρία και οι εφαρμογές της στην κριτική της λογοτεχνίας από τους Βυζαντινούς ή φιλοσοφικές και θεολογικές θεωρίες για τις εικόνες. Σε αυτή την ενότητα βρίσκουν τη θέση τους ευρύτερα ζητήματα, όπως ταξινομικοί προβληματισμοί, ειδολογικές προσεγγίσεις ή αφηγηματολογικές ερμηνείες, αλλά και συγκεκριμένα ερμηνευτικά ζητήματα αισθητικής γύρω από ποικίλα γραμματειακά γένη ή τρόπους καλλιτεχνικής έκφρασης.
ΒΝΕ 515 Θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας στο Βυζάντιο
ΑΡΧ 516 Θεωρία των εικόνων
ΒΝΕ 517 Η βυζαντινή γραμματεία: ζητήματα κατηγοριοποίησης
ΒΝΕ 518 Ειδολογικά ζητήματα
ΒΝΕ 519 Βυζαντινές αφηγήσεις
ΒΝΕ 520 Γλώσσα και λογοτεχνία
ΒΝΕ 521 Λογοτεχνία και «θεατρικότητα»
ΙΣΤ 522 Ιστοριογραφία και ιστορική σκέψη στο Βυζάντιο
ΒΝΕ 523 Αγιολογικά είδη
ΒΝΕ 524 Θρησκευτική ποίηση και υμνογραφία
ΒΝΕ 525 Βυζαντινός αυτοβιογραφικός λόγος
ΑΡΧ 526 Διαστάσεις της πραγματικότητας στη βυζαντινή τέχνη
ΑΡΧ 527 Βυζαντινή αρχιτεκτονική: αρχές διαμόρφωσης και χρήσης του χώρου
BNE 528 Θεωρία και αισθητική της βυζαντινής μουσικής
ΑΡΧ 529 Βυζαντινή «κοσμική» τέχνη
 
[Πίσω στην αρχή]
 
3. Πολιτεία και Kοινωνία (κωδικοί 530-549)
Η ενότητα αυτή εστιάζεται σε ζητήματα πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Τα ζητήματα αυτά αφορούν σε θέματα όπως η συνέχεια και η αλλαγή κατά τη μετάβαση από την ύστερη αρχαιότητα στο πρώιμο Βυζάντιο, η σύγκρουση του Χριστιανισμού με την ειδωλολατρία και τον Ελληνισμό, η σχέση κράτους και Eκκλησίας, οι επαφές με άλλα πολιτισμικά και πολιτικά περιβάλλοντα, η πορεία του Βυζαντίου προς το νεότερο Ελληνισμό. Η ενότητα περιλαμβάνει επίσης την εσωτερική ιστορία θεσμών (κρατικός μηχανισμός, δικαστήρια, δουλοπαροικία, Εκκλησία, μοναχισμός), την κοινωνική ιστορία (η θέση των γυναικών, το ένδυμα, η πατρωνία των τεχνών), την οικονομική ιστορία (γεωργία και εμπόριο), καθώς και θέματα σχετικά με την επίδραση εξωτερικών παραγόντων στο Βυζάντιο (η άνοδος του Ισλάμ, οι σταυροφορίες, οι ιταλικές εμπορικές πόλεις).
ΙΣΤ 530 Πολιτεία και κοινωνία
ΒΝΕ 531 Βυζαντινό δίκαιο
ΙΣΤ 532 Παραγωγή και οικονομία στο μεσαιωνικό κόσμο
ΙΣΤ 533 Σταυροφορίες
ΙΣΤ 534 Λατινοκρατία
ΒΝΕ 535 Όψεις του ανδρικού και γυναικείου κόσμου
ΒΝΕ 536 Ιδιωτικός και δημόσιος χώρος στην καθημερινή ζωή
ΑΡΧ 537 «Η κοινωνική ζωή των πραγμάτων» στο Βυζάντιο
ΒΝΕ 539 Η μοναστηριακή οργάνωση
ΙΣΤ 540 Λατίνοι και Έλληνες στην Πρώτη Σταυροφορία (1073-1111)
ΙΣΤ 541 Η λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης
ΒΝΕ 542 Η εικόνα του Άλλου στη βυζαντινή λογοτεχνία
ΑΡΧ 543 Ένδυμα: ο καθρέπτης της βυζαντινής κοινωνίας
ΒΝΕ 544 Ο κόσμος του περιθωρίου
ΑΡΧ 545 Η διατροφή των Βυζαντινών
ΑΡΧ 546 Η αρχαιολογία της βυζαντινής οικονομίας
ΑΡΧ 547 Οι οχυρώσεις των Βυζαντινών
ΙΣΤ 548 Kοινωνική ιστορία της λατινοκρατούμενης Ανατολής (11ος – 13ος αι.)
ΑΡΧ 549 Τέχνη και ταυτότητα την εποχή των σταυροφοριών
 
[Πίσω στην αρχή]
 
4. Πολιτισμός και Iδεολογία (κωδικοί 550-569)
Τα σεμινάρια της ενότητας αυτής στοχεύουν στη διερεύνηση ορισμένων βασικών πτυχών του βυζαντινού πολιτισμού και της ιδεολογίας από την οποία αυτός εμφορείται. Έτσι προωθείται η καλύτερη κατανόηση χαρακτηριστικών πολιτισμικών συμπεριφορών, νοοτροπιών, στάσεων των Βυζαντινών απέναντι στον εαυτό τους και στον κόσμο γύρω τους, καθώς και αντιλήψεων που καθόριζαν σε μεγάλο βαθμό τη φύση των διαπολιτισμικών επαφών ανάμεσα στο Βυζάντιο και τους γείτονές του σε Ανατολή και Δύση.
ΙΣΤ 550 Βυζάντιο και Ισλάμ: αντιπαραθέσεις και ανταλλαγές
ΙΣΤ 551 Oriens et Occidens
ΙΣΤ 552 Αυτοκρατορική ιδεολογία
ΒΝΕ 553 Ο ρήτορας και το κοινό του
ΒΝΕ 554 Συναισθήματα και νοοτροπίες
ΑΡΧ 555 Προσωπική ευλάβεια
ΒΝΕ 556 Αναπαραστάσεις του σώματος
ΒΝΕ 557 Αναπαραστάσεις του θανάτου
ΑΡΧ 558 Από τον παγανισμό στον Χριστιανισμό
ΑΡΧ 559 Η αρχαιολογία της βυζαντινής ταφής
ΑΡΧ 560 Βυζαντινός υλικός βίος και ταυτότητα
ΒΝΕ 561 Η εικόνα της γυναίκας στη βυζαντινή λογοτεχνία
ΑΡΧ 562 Πορτραίτα γυναικών στη βυζαντινή τέχνη
ΒΝΕ 563 Ο ηγεμόνας στη βυζαντινή λογοτεχνία
ΑΡΧ 564 Η τέχνη της προπαγάνδας και της διπλωματίας
ΒΝΕ 565 Παιδεία και εκπαίδευση στο Βυζάντιο
ΙΣΤ 566 Contra errores Graecorum
ΒΝΕ 567 Πόλεων αλώσεις
ΙΣΤ 568 Iστοριογραφία στον λατινοκρατούμενο Eλληνισμό (13ος-17ος αι.): ζητήματα ιστορικότητας και ιδεολογίας
 
[Πίσω στην αρχή]
 
5. Bυζαντινή και Mεσαιωνική Κύπρος (κωδικοί 570-585)
Στην ενότητα αυτή μελετάται η Κύπρος στα ευρύτερα κοινωνικά, ιστορικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της Μεσογείου. Μέσα από την ερμηνευτική διαπλοκή των τριών γνωστικών πεδίων του μεταπτυχιακού προγράμματος δίνεται ιδιαίτερη μεθοδολογική έμφαση στην εξερεύνηση και κατανόηση της σχέσης περιφέρειας και κέντρου, καθώς και του ειδικού χαρακτήρα ενός χώρου, του οποίου η ιστορία και ο πολιτισμός διαμορφώνονται στο σταυροδρόμι πολλών διαφορετικών επιδράσεων.
ΙΣΤ 570 Βυζαντινή Κύπρος
ΙΣΤ 571 Μεσαιωνική Κύπρος
ΙΣΤ 572 Εκκλησιαστική ιστορία της Κύπρου
ΑΡΧ 573 Σχέσεις κέντρου-περιφέρειας: η τέχνη στην Κύπρο
ΑΡΧ 574 Κύπρος και Ανατολική Μεσόγειος: αρχαιολογία του βυζαντινού τοπίου
ΑΡΧ 575 Η Κύπρος κατά την πρώιμη βυζαντινή εποχή: αρχαιολογία και τέχνη
ΒΝΕ 575 Επιφάνιος Σαλαμίνος
ΙΣΤ 576 Η βυζαντινή Κύπρος κατά τους σκοτεινούς αιώνες (600-965)
ΒΝΕ 577 Aγιολογικά κείμενα της Kύπρου
ΒΝΕ 578 Νεόφυτος ο Έγκλειστος
ΙΣΤ 579 Ελληνισμός και βυζαντινή παράδοση στο φραγκικό βασίλειο της Κύπρου
ΙΣΤ 580 Η εκκλησιαστική ιστορία της Κύπρου (1191-1374)
IΣT 581 Ιστοριογραφία της Κύπρου
BNE 582 Κύπριοι λόγιοι του 13ου -14ου αιώνα
ΙΣΤ 583 H θέση της γυναίκας στη λατινοκρατούμενη Κύπρο (13ος-16ος αι.)
ΑΡΧ 584 Η τέχνη στην Κύπρο την εποχή της Λατινοκρατίας

[Πίσω στην αρχή]