Αναγόρευση Judith Butler σε Επίτιμο Διδάκτορα της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου αναγόρευσε, στις 30 Σεπτεμβρίου, το τιμώμενο πρόσωπο Judith Butler, από τους επιφανέστερους φιλοσόφους και διανοητές της εποχής μας, σε Επίτιμο Διδάκτορα της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών.

Η τελετή ξεκίνησε με την προσφώνηση του Πρύτανη, Καθηγητή Τάσου Χριστοφίδη, ενώ το πολυσχιδές έργο και συνεισφορά του τιμώμενου προσώπου στον χώρο των ανθρωπιστικών, κοινωνικών και πολιτικών επιστημών, παρουσίασε η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Αγγλικών Σπουδών, Μαρία Μαργαρώνη. Η κα Μαργαρώνη ανέδειξε τη διαρκή ενασχόληση της προσωπικότητας αυτής με τον τρόπο που η φιλοσοφία συνδέεται με την εμπειρία της ζωής, από την πρώιμη επαφή με την εβραϊκή ηθική σκέψη έως τις ριζοσπαστικές συμβολές στη θεωρία φύλου, τη θεωρία κουήρ και την ηθική. Ιχνηλάτησε τη διανοητική πορεία του τιμώμενου προσώπου, από τον Χέγκελ, τον Φουκώ και την ψυχανάλυση έως την ανάπτυξη της επιδραστικής θεωρίας της επιτελεστικότητας του φύλου, τις έρευνες γύρω από την εξουσία, την πράξη και την ευαλωτότητα, αλλά και τις πρόσφατες παρεμβάσεις για τις «επισφαλείς ζωές», τη μη βία, τη δημοκρατία και τους παγκόσμιους αγώνες για δικαιοσύνη. Τέλος, υπογράμμισε τον ρόλο ανάμεσα στον στοχασμό και τον ακτιβισμό με αφοσίωση στη δημόσια παιδαγωγική, στα κοινωνικά κινήματα και στο θάρρος της αλήθειας απέναντι στην αδικία, παρουσιάζοντας το τιμώμενο πρόσωπο ως ένα «αυτοαναστοχαστικό διανοούμενο άτομο, ανοικτό στην κριτική, που αναγνωρίζει τα διανοητικά του χρέη και φαντάζεται νέες δυνατότητες πέρα από το παρόν».

Ακολούθησε η ανάγνωση του ψηφίσματος από τον Κοσμήτορα της Σχολής, Αναπληρωτή Καθηγητή Μιχάλη Ν. Μιχαήλ, και η περιένδυση του τιμώμενου προσώπου με την τήβεννο του Πανεπιστημίου Κύπρου από τον Πρύτανη. Στην αντιφώνησή του, το τιμώμενο πρόσωπο αναφέρθηκε στο βιβλίο ως «μια σύναξη φωνών, μια μορφή συγκέντρωσης, όπου πολλοί άνθρωποι ζουν μέσα στις σελίδες που γράφει κανείς». Υπογράμμισε την αξία της δημόσιας σκέψης, όχι ως μεμονωμένη ατομική στάση, αλλά ως συλλογική διαδικασία πολιτικής φαντασίας και διανοητικής ζωής, εντός και εκτός πανεπιστημίου. «Δεν με ενδιαφέρει τόσο η μορφή του ‘παραδειγματικού δημόσιου διανοούμενου’ που προβάλλει ένα πρότυπο ατομικότητας, όσο η δυνατότητα να σκεφτόμαστε δημόσια μαζί και για τους άλλους», τόνισε χαρακτηριστικά.

Με την αναγόρευσή του σε Επίτιμο Διδάκτορα, το τιμώμενο πρόσωπο εξήγησε ότι τιμώνται τα πεδία της φιλοσοφίας και της λογοτεχνίας, της κριτικής θεωρίας, της κουήρ θεωρίας, των φεμινιστικών και τρανς σπουδών, της ψυχανάλυσης, της ηθικής και της πολιτικής. Τόνισε, επίσης, την αξία ενός πανεπιστημίου ανοιχτού στον κόσμο, «του οποίου οι τοίχοι δεν αποκλείουν τον θόρυβο της κοινωνίας». Με αναφορά στις τραγικές συγκρούσεις στον πλανήτη, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, τα δεινά στο Σουδάν και η γενοκτονία στη Γάζα, υπογράμμισε την ανάγκη ανανέωσης των διεθνών θεσμών και συνεργασιών, ώστε να αντιμετωπιστούν οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Καταληκτικά, μιλώντας για τις σπουδές φύλου, που βρίσκονται στο στόχαστρο αυταρχικών καθεστώτων, έθεσε το ερώτημα: «Μα τι είναι αυτό το φύλο που όλοι τόσο πολύ φοβούνται;», επισημαίνοντας ότι το φύλο «δεν είναι ούτε δευτερεύον ζήτημα, ούτε απόσπαση προσοχής, ούτε μπορεί να περιοριστεί στην πολιτική των ταυτοτήτων».

Η Τελετή Αναγόρευσης μεταδόθηκε ζωντανά από το κανάλι του Πανεπιστημίου Κύπρου στο YouTube, www.youtube.com/UcyAcCy, δίνοντας τη δυνατότητα στο ευρύτερο κοινό να την παρακολουθήσει ακόμα και μετά τη λήξη της.