Από την ίδρυσή του το 2011, το Εργαστήριο Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών (ΕΡΕΝΑΕ) του Πανεπιστημίου Κύπρου, δοκιμάζει πολυάριθμες ψηφιακές τεχνικές για την τεκμηρίωση, τη μελέτη και τη διάδοση της θαλάσσιας πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. Υποβρύχιες αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν πραγματοποιηθεί σε ναυάγια διαφορετικών περιόδων, στις θέσεις Μαζωτός (που χρονολογείται περί τον 4ο αι. π.Χ.) και Νήσια (που χρονολογείται κατά την Οθωμανική περίοδο). Έχουν επίσης διεξαχθεί μελέτες και καταγραφή της τοπικής ναυτικής παράδοσης, όπως η ψηφιακή καταγραφή της ξύλινης μηχανότρατας του 20ού αιώνα ΑΓΙΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, καθώς και παραδοσιακών αλιευτικών σκαφών, εργαλείων και αντικειμένων. Επιπλέον, σήμερα πραγματοποιούνται έρευνες στα βυθισμένα ελληνιστικά λιμάνια της Αμαθούντας και της Πάφου.
Η κύρια ιδέα του προγράμματος Mare Cyprium είναι η δημιουργία εφαρμογών στο διαδίκτυο που θα ενσωματώνουν τα υπάρχοντα ψηφιακά δεδομένα και τα αποτελέσματα από την έρευνα, με σκοπό την προώθηση της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου. Οι ψηφιακές εφαρμογές θα απευθύνονται σε ένα ευρέος φάσματος κοινό, ενώ ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην εξασφάλιση ευρείας προσβασιμότητας στα τελικά παραδοτέα. Το έργο θα δημιουργήσει επίσης συνέργειες με το προφίλ του Ιδρύματος Honor Frost στο Google Arts and Culture, καθώς και με παρόμοια έργα που αναπτύχθηκαν σε άλλες χώρες που εμπίπτουν στην περιοχής ενδιαφέροντος του Ιδρύματος.
Τα ψηφιακά μέσα θα χρησιμοποιηθούν για τη μετάδοση πληροφοριών και γνώσεων που αφορούν διαφορετικές θεματικές, σκάφη, ναυάγια και λιμάνια, μέσω των ακόλουθων περιπτωσιολογικών μελετών:
- Το Ναυάγιο του Μαζωτού: Πρόκειται για ναυάγιο εμπορικού πλοίου της ύστερης κλασικής περιόδου, η ανασκαφή του οποίου ξεκίνησε το 2010 και ακόμη συνεχίζεται.
- Το Ναυάγιο Νησιά: Πρόκειται για ναυάγιο της Οθωμανικής περιόδου, στο οποίο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον τρία κανόνια. Ένα τμήμα του κύτους του πλοίου έχει ανασκαφεί και αποκαλυφθεί.
- Το ελληνιστικό – ρωμαϊκό λιμάνι της αρχαίας Πάφου: Η τοποθεσία έχει ερευνηθεί τη δεκαετία του 1990 και πρόσφατα το ΕΡΕΝΑΕ πραγματοποίησε μια προκαταρκτική υποβρύχια αρχαιολογική επισκόπηση, η οποία περιλάμβανε την εκτενή ψηφιακή χαρτογράφηση και αποτύπωση της θέσης.
- Το ελληνιστικό λιμάνι της Αμαθούντας: Πραγματοποιήθηκε περιορισμένης έκτασης υποβρύχια έρευνα τη δεκαετία του 1980 και στα πλαίσια του προγράμματος ΑνΔιΚατ, έγινε η φωτογραμμετρική αποτύπωση των καταλοίπων του αρχαίου λιμανιού, για πρώτη φορά από αέρος και υποβρυχίως.
- Το παραδοσιακό αλιευτικό σκάφος ΑΓΙΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ: Πριν την ελεγχόμενη διάλυση του το 2019, το ΕΡΕΝΑΕ προέβη στην πλήρη τεκμηρίωση του σκάφους με ψηφιακές και συμβατικές μεθόδους.
- Η συλλογή παραδοσιακών ξύλινων σκαφών του Εργαστηρίου Μελέτης Παραδοσιακών Σκαφών: Έξι παραδοσιακά κυπριακά σκάφη φυλάσσονται στον χώρο των αποθηκών του Πανεπιστημίου Κύπρου, και έχουν ήδη καταγραφεί εν μέρει κατά τη διάρκεια σεμιναρίων με προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές.
Οι ψηφιακές εφαρμογές θα παρουσιάσουν στο κοινό πληροφορίες και τα αποτελέσματα των ερευνών της κάθε θέσης ή σκάφους, καθώς επίσης τις μεθόδους υποβρύχιας αρχαιολογικής έρευνας. Για την επιλογή των καταλληλότερων στρατηγικών και εργαλείων παρουσίασης, το Mare Cyprium θα αξιοποιήσει την εμπειρία που αποκτήθηκε από τα προγράμματα iMARECULTURE και ΑνΔιΚατ, τα οποία έχουν κάνει εκτενή χρήση ψηφιακών εργαλείων και έχουν αναπτύξει στρατηγικές προώθησης με βάση τα μέσα αυτά. Το iMARECULTURE ανέπτυξε καινοτόμες μεθόδους εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, ώστε να φέρει τους υποβρύχιους αρχαιολογικούς χώρους πιο κοντά στους μη ειδικούς, ενώ στο πλαίσιο του προγράμματος ΑνΔιΚατ αναπτύχθηκε η εφαρμογή “Amathus Harbour” με στόχο την ενίσχυση της επίσκεψης (επί τόπου ή εξ’ αποστάσεως) στο χώρο του αρχαίου λιμανιού της Αμαθούντας. Το Mare Cyprium θα επωφεληθεί επίσης από τη συνεργασία με το Nautical Archaeology Society (NAS), ιδίως όσον αφορά τις στρατηγικές προσέγγισης και παρουσίασης στο κοινό, τη δημιουργία προφίλ και την τμηματοποίηση κοινού, καθώς και την προβολή, κυκλοφόρηση και αξιολόγηση των τελικών εφαρμογών.
Last Updated on 19 Ιουνίου, 2022
