TWIN2EXPAND: Ενίσχυση του Τεκμηριωμένου Αστικού και Πολεοδομικού Σχεδιασμού για Βιώσιμες και Συμπεριληπτικές Πόλεις

Οι πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα αυξανόμενες πιέσεις που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή, την ταχεία αστικοποίηση, τις χωρικές ανισότητες και τις εντεινόμενες απαιτήσεις για διαφανή και αποτελεσματική διακυβέρνηση. Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων προϋποθέτει αποφάσεις στον πολεοδομικό και αστικό σχεδιασμό που βασίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα, χωρική ανάλυση και αξιοποίηση της γνώσης εμπλεκόμενων φορέων, και όχι αποκλειστικά στη διαίσθηση ή την εμπειρική προσέγγιση.

Το έργο TWIN2EXPAND – Twinning towards Research Excellence in Evidence-Based Planning and Urban Design σχεδιάστηκε ακριβώς για να ανταποκριθεί σε αυτή την ανάγκη. Με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επικεντρώθηκε στην ενίσχυση της ερευνητικής ικανότητας, στην αναβάθμιση των αναλυτικών εργαλείων και στην καλλιέργεια θεσμικών πρακτικών και κουλτούρας που υποστηρίζουν τον Τεκμηριωμένο Αστικό και Πολεοδομικό Σχεδιασμό (Evidence-Based Design and Planning – EBDP), αναδεικνύοντας την Κύπρο ως ένα στρατηγικό «ζωντανό εργαστήριο» για μεθοδολογική καινοτομία και έρευνα αστικού σχεδιασμού με άμεση πολιτική συνάφεια.

Ενίσχυση Ικανοτήτων για Τεκμηριωμένη Λήψη Αστικών Αποφάσεων

Υπό τον συντονισμό του Πανεπιστημίου Κύπρου και του ερευνητικού εργαστηρίου Society and Urban Form (SURF), το TWIN2EXPAND έφερε μαζί κορυφαίους ευρωπαϊκούς εταίρους: το University College London, το Chalmers University of Technology, το Politecnico di Torino και την εταιρεία Space Syntax Limited. Κατά τη διάρκεια των τριών ετών υλοποίησής του (2023-2025), το έργο ενίσχυσε την ερευνητική αριστεία μέσω εντατικών εκπαιδεύσεων, ακαδημαϊκών ανταλλαγών, κοινών δημοσιεύσεων και συνεργασιών εφαρμοσμένης έρευνας.

Στον πυρήνα του, το TWIN2EXPAND προώθησε τον Τεκμηριωμένο Αστικό και Πολεοδομικό Σχεδιασμό ως μια συστηματική και επαναληπτική προσέγγιση που ενσωματώνει εμπειρικά δεδομένα, χωρική μοντελοποίηση και συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, με στόχο τη στήριξη τεκμηριωμένων, διαφανών, υπεύθυνων και προσανατολισμένων στο μέλλον αποφάσεων σχεδιασμού.

Από την Έρευνα στην Πράξη: Κύρια Αποτελέσματα

Καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησής του, το TWIN2EXPAND παρήγαγε ένα σύνολο απτών αποτελεσμάτων και μεθοδολογικών καινοτομιών, μεταξύ των οποίων:

• Υβριδικές διαδικασίες χωρικής μοντελοποίησης που συνδυάζουν ανοικτά δεδομένα, επιμελημένα τοπικά σύνολα δεδομένων και διαφανείς παραδοχές, παραμένοντας λειτουργικές ακόμη και σε περιβάλλοντα περιορισμένης διαθεσιμότητας δεδομένων.
• Τον Πίνακα Εφαρμοσιμότητας EBDP (EBDP Applicability Matrix), ένα διαγνωστικό εργαλείο που υποστηρίζει τους οργανισμούς στην αξιολόγηση της ετοιμότητάς τους για τεκμηριωμένες προσεγγίσεις, λαμβάνοντας υπόψη την τεχνική επάρκεια και τις θεσμικές συνθήκες.
• Χωρικές αναλύσεις με άμεση πολιτική συνάφεια σε θέματα προσβασιμότητας, πράσινων υποδομών και παροχής δημόσιων υπηρεσιών στην Κύπρο, οι οποίες τροφοδότησαν άμεσα δύο Policy Briefs σχετικά με τον συμπεριληπτικό σχεδιασμό πράσινων χώρων και τις βιώσιμες στρατηγικές χωροθέτησης υπηρεσιών προς τους πολίτες.
• Ένα κοινωνικο-οικολογικό αναλυτικό πλαίσιο που διερευνά τις σχέσεις μεταξύ αστικής πυκνότητας, βιοποικιλότητας και περιβαλλοντικής απόδοσης.
• Εκτενή εμπλοκή ενδιαφερόμενων μερών, μέσω συναντήσεων συνηγορίας, συμμετοχικών εργαστηρίων, περιπατητικών χαρτογραφήσεων (walkshops), εκθέσεων σε δημόσιους χώρους και διαλόγων πολιτικής.

Τα αποτελέσματα αυτά καταδεικνύουν πώς οι τεκμηριωμένες προσεγγίσεις μπορούν να υποστηρίξουν ουσιαστικές αποφάσεις στον σχεδιασμό, σε αρκετά πρώιμο στάδιο επιτρέποντας τη δοκιμή εναλλακτικών σεναρίων, την πρόβλεψη επιπτώσεων και τη βελτίωση στρατηγικών πριν αυτές καταστούν μη αναστρέψιμες.

Ευρωπαϊκή Συνάφεια και Ευρύτερος Αντίκτυπος

Το TWIN2EXPAND ευθυγραμμίζεται με βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, συμβάλλοντας:

• Στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, υποστηρίζοντας τεκμηριωμένες διαδρομές προς κλιματικά ουδέτερες και κοινωνικά δίκαιες πόλεις.
• Στο Νέο Ευρωπαϊκό Bauhaus, προωθώντας λύσεις σχεδιασμού που είναι βιώσιμες, συμπεριληπτικές και εδράζονται στη γνώση του τόπου.
• Στην Αποστολή της ΕΕ για Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις, ενισχύοντας την αναλυτική ικανότητα και την ικανότητα πειραματισμού σε αστικό επίπεδο.

Πέραν της Κύπρου, το έργο εμπλουτίζει το ευρωπαϊκό ερευνητικό τοπίο με τεκμήρια ειδικά για το μεσογειακό πλαίσιο και μεθοδολογίες μεταφέρσιμες σε διαφορετικές συνθήκες, ενισχύοντας τον ρόλο του Τεκμηριωμένο Αστικού και Πολεοδομικου Σχεδιασμού στη σύγχρονη αστική διακυβέρνηση.

Προοπτικές

Με την ολοκλήρωση της χρηματοδοτούμενης φάσης του TWIN2EXPAND, ο αντίκτυπός του συνεχίζεται. Το έργο έθεσε τα θεμέλια για μια σταθερή, τεκμηριωμένη κουλτούρα σχεδιασμού στην Κύπρο και για ένα ισχυρό διεθνές δίκτυο αφοσιωμένο στην προώθηση του EBDP στην έρευνα, την πράξη και την πολιτική.

Οι μελλοντικές δράσεις θα επικεντρωθούν στην επέκταση ανοικτών συνόλων δεδομένων και αναπαραγώγιμων ροών εργασίας, στην εμβάθυνση της συνεργασίας με δήμους και εθνικούς φορείς μέσω πιλοτικών εφαρμογών, καθώς και στη διατήρηση και ενίσχυση του διεθνούς δικτύου EBDP μέσω κοινών έργων, ανταλλαγών και της δημιουργίας ενός μακροπρόθεσμου κόμβου τεκμηριωμένου χωρικού σχεδιασμού στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Πηγές Γνώσης

Τα αποτελέσματα του έργου TWIN2EXPAND είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα.

TWIN2EXPAND

Το έργο “Towards Research Excellence in Evidence-Based Planning and Urban Design – TWIN2EXPAND” συγκεντρώνει ένα δίκτυο κορυφαίων ευρωπαϊκών ερευνητικών φορέων, μεταξύ των οποίων το University College London (UCL), το Πολυτεχνείο του Τορίνο, το Πανεπιστήμιο Chalmers και η Space Syntax Limited. Στόχος του είναι η ενίσχυση της ερευνητικής αριστείας του ΠΚ στον τεκμηριωμένο σχεδιασμό και την τεκμηριωμένη πολεοδομία, καθώς και η προώθηση της διεπιστημονικής έρευνας και συνεργασίας.

Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκή Ένωση [Grant Number 101078890] και UK Research and Innovation (UKRI) στο πλαίσιο της εγγύησης χρηματοδότησης Horizon Europe του Ηνωμένου Βασιλείου [grant numbers 10052856, 10050784].

Πληροφορίες: www.twin2expand.eu

Επικοινωνία: Αν. Καθηγήτρια Νάτια Χαραλάμπους στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής της Πολυτεχνικής Σχολής και Συντονίστρια Έργου: [email protected], 22892965