ERC Proof of Concept στον Καθηγητή Ιωάννη Κρικίδη: Καινοτομία στην Ανάπτυξη Ευέλικτων και Προσαρμοστικών Τεχνολογιών Επικοινωνίας

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου ηγείται, από την 1η Ιανουαρίου 2026, του προγράμματος ERC PoC QUARTO (Quantum Annealing for Fluid Antenna MIMO Systems), ένα πρωτοποριακό ερευνητικό έργο που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος European Research Council (ERC) – Proof of Concept grant. Τη χρηματοδότηση εξασφάλισε ο Ιωάννης Κρικίδης, Καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής και Διευθυντής του Εργαστηρίου Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων ΙΡΙΔΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Βασιζόμενο στο θεωρητικό υπόβαθρο που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ERC Consolidator Grant APOLLO, το QUARTO επεκτείνει και επικυρώνει πειραματικά τα προτεινόμενα μαθηματικά μοντέλα για εφαρμογές τεχνολογιών επικοινωνίας μεγαλύτερης κλίμακας, διερευνώντας παράλληλα τεχνολογικές και εμπορικές διαδρομές αξιοποίησης.

Κύρια στοιχεία του έργου

Η ταχύτατη αύξηση των απαιτήσεων στα μελλοντικά δίκτυα 6G, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των δυναμικών ασύρματων περιβαλλόντων, καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη τεχνολογιών επικοινωνίας που είναι ευέλικτες και ικανές να προσαρμόζονται σε πραγματικό χρόνο.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι συστοιχίες ρευστών κεραιών (Fluid Antenna Systems – FAS) αναδεικνύονται ως μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία, καθώς επιτρέπουν τη δυναμική μεταβολή της φυσικής θέσης και της μορφής των κεραιών με στόχο τον ενεργό έλεγχο του ασύρματου καναλιού και τη βελτιστοποίηση της συνολικής απόδοσης του συστήματος. Οι FAS βασίζονται σε αγώγιμα μεταλλικά υγρά, τα οποία μετακινούνται και αναδιαμορφώνονται εντός ειδικών δομών, προσφέροντας έναν ασυνήθιστα υψηλό βαθμό ελέγχου και επαναδιαμόρφωσης του καναλιού.

Με απλά λόγια, το έργο QUARTO στοχεύει στη δημιουργία πιο «έξυπνων», αποδοτικών και αξιόπιστων ασύρματων δικτύων, ικανών να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των μελλοντικών ψηφιακών εφαρμογών.

Η εύρεση της βέλτιστης διάταξης των κεραιών, ιδίως σε αρχιτεκτονικές πολλαπλών εισόδων και εξόδων (MIMO), συνιστά ένα σύνθετο συνδυαστικό πρόβλημα βελτιστοποίησης, το οποίο ανήκει στην κατηγορία των NP-hard προβλημάτων. Το έργο ERC PoC QUARTO φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση αξιοποιώντας τεχνικές κβαντικού υπολογισμού και κβαντικής ανόπτησης (Quantum Annealing), με χρήση πραγματικών κβαντικών υπολογιστών, καθώς και κβαντο-εμπνευσμένων αλγορίθμων που μπορούν να υλοποιηθούν και σε συμβατικές υπολογιστικές πλατφόρμες. Η βασική φιλοσοφία του QUARTO έγκειται στην ενσωμάτωση του προβλήματος βελτιστοποίησης στη φυσική δυναμική υπολογιστικών συστημάτων που εξελίσσονται εγγενώς προς τη βέλτιστη λύση, κατά τρόπο ανάλογο με αυτόν της κβαντικής ανόπτησης.

Το έργο αναδεικνύει νέες δυνατότητες ενσωμάτωσης της κβαντικής βελτιστοποίησης στις αρχιτεκτονικές των μελλοντικών ασύρματων δικτύων, ανοίγοντας τον δρόμο για καινοτόμα προϊόντα, βελτιωμένη ενεργειακή αποδοτικότητα και αυξημένη αξιοπιστία στις ασύρματες επικοινωνίες. Καθώς οι συμβατικές αρχιτεκτονικές πυριτίου προσεγγίζουν τα φυσικά και τεχνολογικά τους όρια, η αξιοποίηση εναλλακτικών υπολογιστικών παραδειγμάτων —όπως οι κβαντικοί υπολογιστές— καθίσταται καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη των τηλεπικοινωνιακών τεχνολογιών αιχμής.

ERC Proof of Concept

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (European Research Council, ERC) δημοσίευσε τα αποτελέσματα του τελευταίου γύρου επιχορηγήσεων για την κατηγορία Proof of Concept για το 2025. Σε αυτόν τον γύρο, 136 δικαιούχοι θα λάβουν από 150.000 ευρώ ο/η καθένας/καθεμία, με στόχο της υποστήριξη της διερεύνησης του τρόπου με τον οποίο τα επιστημονικά τους αποτελέσματα μπορούν να προχωρήσουν προς την πρακτική εφαρμογή ή την πρώιμη εμπορική χρήση. Με αυτά τα βραβεία, ο συνολικός αριθμός επιχορηγήσεων για το Proof of Concept στο πλαίσιο του προγράμματος του Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας 2025 έφτασε τις 300, που αντιπροσωπεύουν συνολικό προϋπολογισμό 45 εκατομμυρίων ευρώ. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Horizon Europe», το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία.

Όπως δήλωσε η Εκατερίνα Ζαχαρίεβα, Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Νεοσύστατες Επιχειρήσεις, την Έρευνα και την Καινοτομία: Οι ανακαλύψεις που προκύπτουν από την έρευνα που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας είναι πολύ συχνά κάτι περισσότερο από ακαδημαϊκές ανακαλύψεις. Αποτελούν το θεμέλιο των μελλοντικών οικοσυστημάτων καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη, εμπνέοντας νέες τεχνολογίες, επιχειρήσεις και κοινωνικές λύσεις. Χαίρομαι που η ΕΕ χρηματοδοτεί φέτος έναν αριθμό ρεκόρ επιχορηγήσεων Proof of Concept και συγχαίρω όλους τους δικαιούχους για την επιτυχία τους.