Γλώσσα, Γραμματισμός και Εκπαίδευση

Η ομάδα που εστιάζει σε αυτόν τον τομέα ερευνά θέματα σχετιζόμενα με τη γλώσσα, τον γραμματισμό και την εκπαίδευση, και ειδικότερα, τη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος, τις σπουδές γραμματισμού και την εφαρμοσμένη γλωσσολογία εντός και εκτός σχολείου. Η ευρύτερη ερευνητική δραστηριότητα του τομέα ενημερώνεται θεωρητικά από κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις στον γραμματισμό, την πολυτροπική ανάλυση κειμένων και την κριτική ανάλυση της γλώσσας, την εφαρμοσμένη γλωσσολογία και την κοινωνιογλωσσολογία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε κοινωνιολογικές-ανθρωπολογικές, γλωσσολογικές και φιλοσοφικές επιρροές στη διαμόρφωση ποικίλων προσεγγίσεων στη μελέτη του γραμματισμού και της γλώσσας, ως αντικειμένων έρευνας και διδασκαλίας, σε διαφορετικά συγκείμενα και στη συγχρονική και ιστορικοποιημένη διάστασή τους. Μέσω ερευνητικών έργων εθνογραφικών και περιπτωσιολογικών μελετών και ανάλυσης λόγου, εξετάζονται κριτικά οι λόγοι που διέπουν τη γλωσσική και εκπαιδευτική πολιτική και διερευνώνται πρακτικές γραμματισμού σε τάξεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, εστιάζοντας σε εκπαιδευτικούς και παιδιά, αλλά και σε υλικά και προγράμματα σπουδών. Πρόσθετα έργα επικεντρώθηκαν στην επιτέλεση εγγράμματων ταυτοτήτων στη συνάρτησή τους με θεσμικά και ευρύτερα κοινωνικοπολιτισμικά πλαίσια, και στη μελέτη της πολυτροπικότητας ως στοιχείο κειμενικότητας και ως ενσώματης/σωματοποιημένης. Διερευνήθηκαν επίσης γλωσσικές κοινότητες οι οποίες δεν εντάσσονται στον κυρίαρχο λόγο (ελληνόφωνοι Τουρκοκύπριοι, πολύγλωσσοι μετανάστες) κι αναπτύχθηκαν μέσω ερευνητικών παρεμβάσεων εναλλακτικά προγράμματα γραμματισμού και γλωσσοδιδακτικής (γραμματισμός φυλακισμένων, γραμματισμός και παραστατικές τέχνες). Η κύρια πρόκληση για την ερευνητική ομάδα είναι να συνδυάσει την πολυεπιστημονική κατανόηση της γλώσσας και του γραμματισμού στο εκπαιδευτικό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο και ταυτόχρονα να εξετάσει τις παγκόσμιες τάσεις στην εκπαίδευση γραμματισμού και τη μελέτη της γλώσσας στο τοπικό κοινωνικοπολιτικό και κοινωνικογλωσσικό συγκείμενο.

Προσωπικό:
Έλενα Ιωαννίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια
Σταυρούλα Κοντοβούρκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

Eρευνητικά Ενδιαφέροντα:
Έλενα Ιωαννίδου, Κοινωνιογλωσσολογία και εκπαίδευση, γλωσσική ποικιλότητα, γλώσσα και ταυτότητα, γλωσσική πολιτική, γραμματισμός ως κοινωνική πρακτική, κριτικός γραμματισμός, πολυγλωσσία και πολύγλωσση εκπαίδευση, γλωσσική εθνογραφία, ανάλυση λόγου.
Σταυρούλα Κοντοβούρκη
Παιδαγωγική του γραμματισμού και διδακτική του γλωσσικού μαθήματος, σπουδές γραμματισμού, ενσωμάτωση/σωματοποίηση, πολυτροπικοί-ψηφιακοί γραμματισμοί, πραγμάτωση αναλυτικών προγραμμάτων στο γλωσσικό μάθημα, επαγγελματική ταυτότητα εκπαιδευτικών στο γλωσσικό μάθημα, γλωσσική πολιτική και εκπαιδευτική αλλαγή

Ερευνητικά Προγράμματα:
Τρέχοντα Προγράμματα

Τίτλος: Digifolk (Digitizing the folktales of the city – Sharing the wisdom of the other)
Χρηματοδότηση: Erasmus +
Διάρκεια: Νοέμβριος 2021- Δεκέμβριος 2024 (24 μήνες)
Υπεύθυνη προγράμματος: Έλενα Ιωαννίδου (τοπική συντονίστρια)
Περιγραφή: Το DigiFolk έχει ως στόχο τη συλλογή και ψηφιοποίηση λαϊκών ιστοριών (folktales) από εθνοτικές, θρησκευτικές και φυλετικές ομάδες που κατοικούν στις πόλεις που συμμετέχουν στο έργο (Λευκωσία, Βελιγράδι, Άγκυρα και Γκρόνινγκεν) και να τις καταστήσει εύκολα προσβάσιμες και δωρεάν για όλους. Συγκεκριμένα, η ερευνητική ομάδα συλλέγει, αναλύει και διαχέει λαϊκούς μύθους και ιστορίες από περιθωριοποιημένες ομάδες που ζουν στις 4 πόλεις. Μέσα από την συλλογή και ανάλυση των ιστοριών ετοιμάζονται ιστορικοί χάρτες και περιηγήσεων των πόλεων στις οποίες οι ιστορίες των ομάδων τοποθετούνται και παρουσιάζονται. Μέσα από τη συλλογή, οργάνωση, ψηφιοποίηση και διάχυση των πολιτιστικών προϊόντων αυτών των κοινοτήτων, το DigiFolk στοχεύει στο να δώσει φωνή σε κοινότητες που κατέχουν μειονοτική θέση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Προωθώντας τις ιστορίες τους, το DigiFolk αποσκοπεί να έχει μια συμβολή στην αντιμετώπιση του προβλήματος των εδραιωμένων προκαταλήψεων στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, προκαταλήψεων που παράγονται εν μέρει λόγω της έκθεσης μόνο σε αφηγήσεις που ευνοούν τις κυρίαρχες πολιτιστικές κληρονομιές και υποβαθμίζουν αυτές που είναι, είτε με θέληση είτε ανεπιθύμητα, υποδειγματικές. Ο τελικός στόχος του DigiFolk είναι να παρουσιάσει, μέσω ενός ποικίλου συνόλου ιστοριών, την κοινή μας ανθρωπότητα και τη συλλογική μας πολιτιστική ταυτότητα στην ΕΕ. Ως τέτοιο, το έργο ανταποκρίνεται στον γενικό στόχο του Erasmus+ “ευαισθητοποίησης και κατανόησης του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά τις κοινές αξίες, τις αρχές της ενότητας και της ποικιλομορφίας, καθώς και την πολιτιστική τους ταυτότητα, την πολιτιστική τους ευαισθησία και την κοινωνική και ιστορική τους κληρονομιά.”

Προγράμματα που έχουν ολοκληρωθεί
Τίτλος: Responsible Innovation in Technology for Children (RITEC) – Φάση ΙΙ
Χρηματοδότηση: LEGO Foundation, μέσω του University of Sheffield
Διάρκεια: Ιούλιος 2022 – Φεβρουάριος 2024
Τοπική συντονίστρια: Σταυρούλα Κοντοβούρκη, με τη Θεώνη Νεοκλέους
Περιγραφή: Το έργο RITEC (Responsible Innovation in Technology for Children) χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα LEGO και εκπονήθηκε από τον όμιλο LEGO Group και τη UNICEF Innocenti, σε στενή συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το City University of New York, το Western Sydney University, το University of Sheffield και το Australian Research Council Centre of Excellence. Ήταν μια πρωτοβουλία που σχεδιάστηκε σε τέσσερις φάσεις για να διερευνήσει τη σχέση μεταξύ ψηφιακών εμπειριών παιχνιδιού και ευημερίας των παιδιών. Μεταξύ 2020 και 2024, κατά τη Φάση ΙΙ του έργου, μια ομάδα μελετητών με επικεφαλής τη Δρ Fiona Scott στο Πανεπιστήμιο του Sheffield ανέπτυξε καινοτόμα, διεθνή έρευνα που εστίαζε στο ψηφιακό παιχνίδι και την ευημερία των παιδιών, παραδίδοντας σε βάθος έρευνα περιπτώσεων με 50 οικογένειες, σε τέσσερις χώρες. Σε αυτή τη φάση, στην οποία συμμετείχε το Πανεπιστήμιο Κύπρου, συγκροτήθηκαν περιπτώσεις 10 οικογενειών στην Κύπρο αξιοποιώντας δεδομένα που προέκυψαν από πολλαπλές συμμετοχικές παρατηρήσεις, βιντεοσκοπήσεις ψηφιακού παιχνιδιού παιδιών, συνεντεύξεις με παιδιά και τις οικογένειές τους, και συλλογή αντικειμένων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τις διαφορετικές μορφές του ψηφιακού παιχνιδιού των παιδιών και τις ποικίλες λειτουργίες που μπορεί να επιτελέσει, ειδικά όπως διαμεσολαβείται σε οικογενειακές πρακτικές και σε σχέση με την ευημερία τους. Περισσότερες πληροφορίες για το έργο παρατίθενται εδώ.

Τίτλος: Επιστημολογική γνώση και επαγγελματισμός εκπαιδευτικών στην Ελληνοκυπριακή εκπαίδευση: μια διερεύνηση ΑΠ Γλώσσας και Κοινωνικών Σπουδών ως ιστορικοποιημένων και τοπικοποιημένων ανα-κατασκευών
Χρηματοδότηση: Εσωτερικά Προγράμματα ΠΚ 2020
Διάρκεια: Απρίλιος 2021- Μάρτιος 2023
Υπεύθυνες προγράμματος: Σταυρούλα Κοντοβούρκη & Σταυρούλα Φιλίππου
Περιγραφή: Ο σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση του πώς συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα στην ελληνοκυπριακή δημόσια δημοτική εκπαίδευση έχουν συγκροτηθεί ιστορικά και τοπικά, καθώς και ενσωματωθεί στις εννοιολογήσεις εκπαιδευτικών για τη σχολική γνώση και τους/τις ίδιους/ίδιες ως επαγγελματίες. Συγκεκριμένα, και επεκτείνοντας προηγούμενη κοινή έρευνα, εστιάζουμε στο μάθημα της Γλώσσας και στις Κοινωνικές Σπουδές (Ιστορία, Γεωγραφία, Αγωγή Υγείας), ως γνωστικά αντικείμενα που έχουν διατηρήσει μια κεντρική θέση στα σχολικά ΑΠ και στην εκπαίδευση των παιδιών ως πολιτών και ως εγγράμματων υποκειμένων, και τα διερευνούμε σε ιστορίες ζωής εκπαιδευτικών και όπως τοποθετούνται σε θεσμικά και κοινωνικοπολιτικά πλαίσια. Ως εκ τούτου, εστιάζουμε στους τρόπους με τους οποίους η επιστημολογική γνώση στα συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα, σε διαφορετικά χρονικά σημεία, α) έχει διαμορφωθεί από και διαμορφώσει τις εμπειρίες εκπαιδευτικών ως μανθανόντων/μαθητών και δασκάλων των συγκεκριμένων γνωστικών αντικειμένων, και συνομιλεί δυναμικά με τις καθιερωμένες τους αντιλήψεις σε σχέση με το τι αποτελεί αξιόλογη σχολική γνώση, και β) έχει υλοποιηθεί σε εκπαιδευτική πολιτική, μέσω επίσημων ΑΠ, προγραμμάτων σπουδών, διδακτικού υλικού. Κατ’ αντιστοιχία, το ερευνητικό πρόγραμμα στηρίζεται μεθοδολογικά σε αρχές της βιογραφικής και αρχειακής έρευνας, με στόχο να συμβάλει στη μελέτη της επιστημολογικής γνώσης στα συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα, αναδεικνύοντας πώς αυτή εμφωλεύεται στην τομή των προσωπικών-επαγγελματικών ιστοριών ζωής εκπαιδευτικών, τοπικοποιημένων εννοιολογήσεων των ακαδημαϊκών πεδίων και του θεσμού του σχολείου ως ανα/διαμορφούμενων στον χρόνο, καθώς και μεταβαλλόμενων ευρύτερων θεσμικών και κοινωνικοπολιτικών πλαισίων.

Τίτλος: O.L.A. “OPEN LEARNIG FOR ALL – enhancing digital Open Educational Resources for inclusion against stereotypes”
Χρηματοδότηση: Erasmus +
Διάρκεια: Μάρτιος 2021- Φεβρουάριος 2023 (24 μήνες)
Υπεύθυνη προγράμματος: Έλενα Ιωαννίδου (τοπική συντονίστρια)
Περιγραφή: Το OLA είναι ένα διετές ευρωπαϊκό έργο Erasmus+ (2021-2023), το οποίο συντονίζεται από το CNR-IRPPS και, σε συνέχεια της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία COVID-19, στοχεύει στην προώθηση των «ανοιχτών εκπαιδευτικών πόρων» και των «ανοιχτών εκπαιδευτικών πρακτικών» ως ευκαιρία για μείωση του ψηφιακού χάσματος στον ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό χώρο και για τη δημιουργία μιας πιο συμπεριληπτικής κοινωνίας. Οι ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι – οι οποίοι ορίζονται ως δωρεάν ψηφιακοί εκπαιδευτικοί πόροι, αναπτυγμένοι συνεργατικά από δίκτυα εκπαιδευτικών σε συνεργασία με άλλους κοινωνικούς φορείς – υπάρχουν ήδη, αλλά αποτελούν ακόμη μια κατακερματισμένη πραγματικότητα, όχι αρκετά διαδεδομένη και αναγνωρισμένη σε θεσμικό επίπεδο. Το έργο OLA στοχεύει στην προώθηση της ανάπτυξης και διάδοσής τους μέσω: διαδικτυακών μαζικών μαθημάτων (MOOC) για εκπαιδευτικούς· δημιουργίας κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με ανοιχτούς εκπαιδευτικούς πόρους για εκπαιδευτικούς και εκδότες· συμμετοχικής κατασκευής μιας διαδικτυακής πλατφόρμας ανοιχτής πρόσβασης, που θα μπορούν να χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί για την ανάπτυξη και διάδοση πολυμέσων εκπαιδευτικών σεναρίων. Ένα κεντρικό ζήτημα που διατρέχει το έργο είναι η έμφαση στον εντοπισμό στερεοτύπων και αξιών που μεταφέρονται έμμεσα από σχολικά βιβλία και πολυμέσα διαδικτυακών πόρων, με σκοπό την προώθηση μιας ευρύτερης έννοιας των «ψηφιακών δεξιοτήτων», που περιλαμβάνει όχι μόνο αυστηρά τεχνολογικές δεξιότητες, αλλά και την ικανότητα κριτικής και υπεύθυνης χρήσης διαδικτυακών πλατφορμών και πηγών πληροφόρησης, ως προϋπόθεση για την άσκηση συνειδητής και ενημερωμένης πολιτειότητας. Μέχρι το τέλος του έργου, θα έχουν αναπτυχθεί 80 διεπιστημονικά σενάρια που αφορούν μαθήματα STEAM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Τέχνη, Μαθηματικά), εκ των οποίων τα 50 θα δοκιμαστούν στις 5 χώρες-εταίρους: Κύπρος, Ελλάδα, Ιταλία, Ρουμανία και Ισπανία.

Τίτλος: Educational Material on the Past and the Present Linguistic Diversity in Cyprus
Χρηματοδότηση: AHDR (Όμιλος Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας)
Διάρκεια: Γενάρης2021-Μάρτιος 2022 (15 μήνες)
Επιστημονική υπεύθυνη: Έλενα Ιωαννίδου
Περιγραφή: Το έργο στοχεύει στην παραγωγή συμπληρωματικού εκπαιδευτικού υλικού για εκπαιδευτικούς και νέους από τις δύο κοινότητες, με σκοπό να ενισχύσει την πολυπρισματικότητα, την ιστορική κατανόηση και την κριτική σκέψη μεταξύ των εκπαιδευτικών και των μαθητών. Σε αυτό το πλαίσιο, το AHDR αναλαμβάνει την έρευνα και την παραγωγή ενός εκπαιδευτικού οδηγού που θα περιέχει ερευνητικό υπόβαθρο και θεωρητικό σκέλος, προτάσεις για αναλυτικά προγράμματα και για το μάθημα στην τάξη, καθώς και 6 σχέδια μαθήματος σχετικά με τη γλωσσική ποικιλομορφία και τις γλωσσικές πρακτικές στην Κύπρο, τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν. Η γλωσσική ποικιλομορφία, η γλωσσική πολιτική και οι πρακτικές, παλαιότερες και σύγχρονες, θα διερευνηθούν και στις δύο κοινότητες έχοντας ως πλαίσιο την υφιστάμενη διαίρεση του νησιού. Το εκπαιδευτικό υλικό θα προάγει την ανάπτυξη δεξιοτήτων, γνώσεων και στάσεων για ειρηνική συνύπαρξη μέσω της εκπαίδευσης στην ιστορία και της εκμάθησης και χρήσης των γλωσσών. Η ομάδα-στόχος θα είναι μαθήτριες/ές ηλικίας 11-14 ετών (κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Κύπρο) και 15-18 ετών (ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Κύπρο).

Τίτλος: Πρακτικές γραμματισμού παιδιών προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας (3-8) στο σπίτι και στο σχολείο: Αναφορές από γονείς και εκπαιδευτικούς
Χρηματοδότηση: Πανεπιστήμιο Κύπρου
Διάρκεια: 2020-2021
Υπεύθυνες έργου: Σταυρούλα Κοντοβούρκη & Θεώνη Νεοκλέους
Περιγραφή: Η συγκεκριμένη έρευνα έχει σκοπό να εντοπίσει πρακτικές γραμματισμού στις οποίες εμπλέκονται παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας (3-8 ετών) στο σπίτι και στο σχολείο, όπως αυτές περιγράφονται από ενήλικες (γονείς και εκπαιδευτικούς, αντίστοιχα) που έχουν κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιβάλλοντος στο οποίο δρα το παιδί. Επιδιώκοντας να σκιαγραφήσει το εγγράμματο προφίλ παιδιών της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας και στην ψηφιακή εποχή, αναζητεί διαφορετικές πρακτικές γραμματισμού (συμπεριλαμβανομένων και ψηφιακών) που συνθέτουν τις εγγράμματες ταυτότητές τους. Λαμβάνοντας υπόψη και τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν λόγω της πανδημίας της ίωσης COVID-19 κατά τους τελευταίους μήνες (Μάρτιος 2020 και εξής), στόχος της ερευνητικής εργασίας είναι να διερευνήσει (α) τις πρακτικές γραμματισμού που κυριαρχούν στο οικογενειακό περιβάλλον παιδιών προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, (β) τις πρακτικές γραμματισμού που αναπτύσσονται σε σχολικές τάξεις για παιδιά της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας, (γ) τις απόψεις/τοποθετήσεις και των δύο ομάδων ενηλίκων σχετικά με την αξία και την πραγμάτωση γραμματισμών διαφορετικού τύπου (έντυπων, ψηφιακών). Για την υλοποίηση του σκοπού και των επιμέρους στόχων της ερευνητικής εργασίας, δεδομένα συλλεχθήκαν μέσω ερωτηματολογίων και συνεντεύξεων με γονείς και εκπαιδευτικούς παιδιών προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας.

Τίτλος: Fighting with words: Poetic duelling and its performance across the Mediterranean
Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Marie Curie Fellowships.
Διάρκεια: 2019-2021
Συντονίστρια: Έλενα Ιωαννίδου
Ερευνήτρια: Νικολέττα Δημητρίου
Περιγραφή: To DUEL είναι η πρώτη συγκριτική μελέτη για την ποιητική μονομαχία στη Μεσόγειο. Εστιάζει σε έξι νησιά έξι μεσογειακών ευρωπαϊκών χωρών, από την Ανατολή προς τη Δύση: Κύπρος, Κρήτη (Ελλάδα), Μάλτα, Σαρδηνία (Ιταλία), Κορσική (Γαλλία) και Μαγιόρκα (Ισπανία). Το DUEL θέτει δύο κεντρικά ερωτήματα: Πώς εκτελούνται οι ποιητικές μονομαχίες στα έξι επιλεγμένα νησιά και τι σημαίνουν τόσο για τους πομπούς (τους εκτελεστές) όσο και για τους αποδέκτες (το κοινό) τους; Αντί να εξετάζει την ποίηση ή τη μουσική μεμονωμένα, τΤο DUEL συνδυάζει τις ποιητικές, μουσικές, εθνογραφικές, έμφυλες και επιτελεστικές πτυχές αυτής της πρακτικής σε μια μελέτη «από τη βάση», η οποίατοποθετεί τους ανθρώπους που συμμετέχουν στην ποιητική μονομαχία στο επίκεντρο. Χρησιμοποιώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση και συνδυάζοντας μεθόδους από την εθνομουσικολογία, την αυτοβιογραφία, την οπτική ανθρωπολογία, την προφορική και πολιτισμική ιστορία, το DUEL στοχεύει να φέρει τους εκτελεστές από τα έξι νησιά μαζί στις σελίδες ενός βιβλίου, στην οθόνη (σε ένα εθνογραφικό ντοκιμαντέρ) και στη σκηνή (σε ένα φεστιβάλ). Ενώ το έργο αντλεί από τη θεωρία, δεν αποπροσανατολίζεται από αυτήν. Η έμφαση δίνεται στη δημιουργία μιας ζωντανής απεικόνισης αυτής της πρακτικής εκτέλεσης (γραπτή, οπτική και ακουστική) η οποία μπορεί να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή επίδραση σε ακαδημαϊκό και μη ακαδημαϊκό κοινό. Αυτό είναι σύμφωνο με την πολιτική της ΕΕ για να καταστεί ο πολιτισμός «προσβάσιμος και χωρίς αποκλεισμούς». Υπάρχει μια αίσθηση επείγοντος που συνοδεύει αυτό το έργο, καθώς αφορά μια παράδοση υπό εξαφάνιση που ασκείται μεταξύ ομάδων εκτελεστών σε όλη την Ευρώπη, οι οποίοι επίσης εξαφανίζονται ταχύτατα. Εκτός από τις συνεντεύξεις με τους εκτελεστές μέσω εκτεταμένων περιόδων επιτόπιας έρευνας και την καταγραφή ποιητικών μονομαχιών στο συγκεκριμένο κοινωνικό και πολιτιστικό τους πλαίσιο, αυτό το έργο θα συμβάλει επίσης στην κατανόηση και διατήρηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης, έναντι μιας αυξανόμενης τάσης ομογενοποίησης τόσο της παραγωγής όσο και της κατανάλωσης του πολιτισμού.

Τίτλος: Promoting Authentic Language Acquisition in Multilingual Contexts (PALM) Erasmus + (www.palm-edu.eu)
Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ορίζοντας 2020)
Συνεργαζόμενα ιδρύματα: University College of Teacher Education, Lower Austria Baden, NILE Norwich, UK, University College of Teacher Education, Burgenland Austria, Free University of Bolzano, Italy, University of Pécs, Budapest
Διάρκεια: 2015-2018
Συντονίστρια ΠΚ: Έλενα Ιωαννίδου
Περιγραφή: Το ερευνητικό πρόγραμμα Erasmus+ PALM είχε ως βασικό στόχο τη δημιουργία μιας διαδραστικής ψηφιακής πλατφόρμας στην οποία ομιλητές 8 διαφορετικών γλωσσών ηλικίας 6-14 παρήγαν αυθεντικά κείμενα στη γλώσσα τους και δημιούργησαν δραστηριότητες για εκμάθηση της γλώσσας αυτής ως δεύτερης/ξένης. Τα αυθεντικά κείμενα είναι πολυτροπικά και περιλαμβάνουν βίντεος και ηχητικά κείμενα. Τα κείμενα αυτά αποτελούν σημαντικές πλατφόρμες για παραγωγή και κατανόηση λόγου (ανάγνωση, ακρόαση) για παιδιά της ίδιας ηλικίας που επιθυμούν να μάθουν τις γλώσσες αυτές. Η ψηφιακή πλατφόρμα και οι πολυτροπικές και ψηφιακές δραστηριότητες αναμένεται ότι θα αυξήσει τα κίνητρα των παιδιών για εκμάθηση των γλωσσών και θα ενισχύσει την πολυγλωσσία. Η θεματολογία του PALM καλύπτει άξονες κοντά στα ενδιαφέροντα των παιδιών, όπως αθλήματα, προσωπικά ενδιαφέροντα, gaming, σούπερ ήρωες κτλ. Η βασική ιδέα είναι ότι τα παιδιά θα μεταφέρουν δεξιότητες και γνώσεις που κατακτήθηκαν σε φυσικά περιβάλλοντα εκτός σχολείου σε δραστηριότητες και καταστάσεις εντός της σχολικής τάξης. Η ενίσχυση της ψηφιακής διάδρασης και αλληλεπίδρασης στην εκμάθηση και διδασκαλία των γλωσσων αποτελεί προτεραιότητα του προγράμματος αυτού.

Τίτλος: Digital literacy and multimodal practices in the early years (DigiLitEY, COST Action IS1410)
Χρηματοδότηση: European Cooperation in Science and Technology (COST) – Horizon 2020, European Union Funding for Research and Innovation
Συντονισμός: University of Sheffield (UK)
Διάρκεια: 2015-2019
Συν-συντονίστρια Working Group 2: Σταυρούλα Κοντοβούρκη
Περιγραφή: (http://digilitey.eu/) Ο κύριος στόχος του έργου είναι να δημιουργηθεί ένα διεπιστημονικό δίκτυο που θα προωθήσει την κατανόηση του ψηφιακού γραμματισμού και των πολυτροπικών πρακτικών μικρών παιδιών στη νέα εποχή των ψηφιακών μέσων, και το οποίο θα αναπτύξει μια συντονισμένη ευρωπαϊκή ατζέντα για μελλοντική έρευνα στον τομέα αυτό. Οι ειδικοί στόχοι του έργου ορίζονται ως εξής: (1) η συλλογή και συγκέντρωση της τρέχουσας ευρωπαϊκής διεπιστημονικής έρευνας σχετικά με τον ψηφιακό γραμματισμό των μικρών παιδιών και τις πολυτροπικές πρακτικές σε σπίτια, κοινότητες και περιβάλλοντα εκπαίδευσης παιδιών προσχολικής ηλικίας. Αυτό θα επιτρέψει στους ερευνητές σε όλες τις χώρες του COST να εντοπίσουν συλλογικά κενά στη γνώση, προωθώντας σχετική συνεργατική έρευνα, (2) ο εντοπισμός αναδυόμενων ψηφιακών τεχνολογιών και εφαρμογών που σχετίζονται με μικρά παιδιά και η αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων και αδυναμιών τους, προκειμένου να τροφοδοτηθεί μελλοντική έρευνα, πολιτική και πρακτική, (3) ο εντοπισμός καλών πρακτικών στη μάθηση και τη διδασκαλία του ψηφιακού και πολυτροπικού γραμματισμού σε νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω επανεξέτασης της σχετικής έρευνας και εξέτασης των επιπτώσεων για την πολιτική και την πρακτική, (4) η ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με κατάλληλες μεθοδολογίες και δεοντολογικά ζητήματα κατά την έρευνα του ψηφιακού γραμματισμού και των πολυτροπικών πρακτικών μικρών παιδιών και η προώθηση της καινοτομίας σε αυτόν τον τομέα, (5) η παροχή κατάρτισης σε νέους/ες ερευνητές/τριες και η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ τους και έμπειρων ειδικών στον τομέα, (6) η ενεργός συνεργασία με ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων υπευθύνων χάραξης πολιτικής, επαγγελματιών, ομάδων γονέων και της βιομηχανίας των μέσων ενημέρωσης για τα παιδιά, προκειμένου να διερευνηθούν οι επιπτώσεις ερευνητικών αποτελεσμάτων στην πολιτική, την πρακτική, τα προγράμματα σπουδών, την παιδαγωγική και τη μάθηση σε επίπεδο κοινότητας.

Τίτλος: Storying the teaching profession ‘from below’ and amidst change: a study of four cohorts of elementary teachers’ life histories in the Republic of Cyprus (late 1970s-2010s [Εξιστορώντας το επάγγελμα του/της εκπαιδευτικού ‘από κάτω προς τα πάνω’ και ‘εν μέσω’ αλλαγής: Μια διερεύνηση των ιστοριών τεσσάρων γενεών εκπαιδευτικών δημοτικής εκπαίδευσης στην Κυπριακή Δημοκρατία (δεκαετίες 1970-2010)]
Χρηματοδότηση: Πανεπιστήμιο Κύπρου – Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντης
Διάρκεια: 2017-2019
Υπεύθυνες προγράμματος: Σταυρούλα Φιλίππου & Σταυρούλα Κοντοβούρκη, σε συνεργασία με Ελένη Θεοδώρου
Περιγραφή: Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αποσκοπεί στην ανάδειξη της πολυπλοκότητας του επαγγέλματος της/του εκπαιδευτικού, όπως διαμορφώνεται ιστορικο-κοινωνικά στην Κύπρο, μέσα από βιογραφική προσέγγιση και εις βάθος ιστορίες ζωής εκπαιδευτικών. Βιογραφικές συνεντεύξεις διεξήχθηκαν με 30 περίπου εκπαιδευτικούς δημοτικής εκπαίδευσης, που εμπίπτουν σε 4 διακριτές «γενιές» του επαγγέλματος όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία 40 χρόνια: πρόσφατους/ες αφυπηρετήσαντες, άτομα που βρίσκονται στο επάγγελμα και έχουν 25-30 χρόνια υπηρεσίας, άτομα με 15-20 χρόνια υπηρεσίας, και πρόσφατους/ες απόφοιτους τμημάτων επιστημών της αγωγής που εισήλθαν στο επάγγελμα κατά την τελευταία δεκαετία. Μέσα από τις ιστορίες ζωής αυτών των εκπαιδευτικών διερευνώνται οι τρόποι με τους οποίους βιώνεται σε διαφορετικά σημεία του χρόνου και πώς μέσα από το βίωμα διαμορφώνεται η τοπική ιστορία της αλλαγής στην εκπαίδευση και του επαγγέλματος σε συνάρτηση με άλλα στοιχεία του ευρύτερου κοινωνικο-πολιτικού πλαισίου.

Τίτλος: “Retaining Greek in ‘Enclaved’ Communities: Greek as a mother tongue among Turkish Cypriots in Cyprus and Cunda Cretans in Turkey”
Χρηματοδότηση: Ίδρυμα Λεβέντης, Πανεπιστήμιο Κύπρου
Συνεργαζόμενα ιδρύματα: Πανεπιστήμιο Πατρών
Διάρκεια: 2014-2016
Συντονίστρια: Έλενα Ιωαννίδου
Περιγραφή: Το ερευνητικό πρόγραμμα επικεντρώθηκε σε δύο γλωσσικές κοινότητες στις οποίες η ελληνική λειτουργούσε ως μητρική γλώσσα: σε μία υποομάδα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας στην Κύπρο και στους Τουρκοκρητικούς που διαμένουν στην Κούντα της Τουρκίας (πρώην Μοσχονήσι). Η πρώτη ομάδα χρησιμοποιεί την κυπριακή ποικιλία και η δεύτερη την κρητική ποικιλία στην πιο βασιλεκτική τους μορφή. Αυτές οι γλωσσικές κοινότητες, αν και διαμένουν σε τουρκόφωνες περιοχές, έχουν αντισταθεί στο να αλλάξουν τη γλώσσα τους και τη διατήρησαν. Έτσι, η έννοια της εθνογλωσσικής ζωτικότητας (ethnolinguistic vitality) καθίσταται εξαιρετικά επίκαιρη σε σχέση με τις δύο αυτές κοινότητες. Το πρόγραμμα είχε στόχο να: (α) κάνει μια συστηματική περιγραφή των δύο ποικιλιών της Ελληνικής που χρησιμοποιούνται από μια υπο-ομάδα των Τουρκοκυπρίων στην Κύπρο και τους Τουρκοκρητικούς στην Κούντα και να καταγράψει ιδιαίτερα γλωσσικά φαινόμενα των δύο ποικιλιών και ζητήματα γλωσσικής επαφής και γλωσσικής διατήρησης, (β) να καταγράψει τις συμβολικές και επικοινωνιακές λειτουργίες της ελληνικής γλώσσας στο γλωσσικό ρεπερτόριο των Τουρκοκυπρίων και Τουρκοκρητικών ερευνώντας τη γλωσσική τους χρήση καθώς και τις αξίες που συνδέονται με την Κυπριακή Ελληνική (ΚΕ) και την Κρητική αντίστοιχα.

Τίτλος: Πραγματώσεις Αναλυτικών Προγραμμάτων στο Γλωσσικό Μάθημα και σε Μαθήματα Κοινωνικών Σπουδών στο Κυπριακό Δημοτικό Σχολείο: Παρελθοντικές και παροντικές κατασκευές εκπαιδευτικής επαγγελματικής ταυτότητας σε σημεία αλλαγής/μεταρρύθμισης αναλυτικών προγραμμάτων
Χρηματοδότηση: Πανεπιστήμιο Κύπρου – Εναρκτήρια Χρηματοδότηση
Υπεύθυνες προγράμματος: Σταυρούλα Κοντοβούρκη & Σταυρούλα Φιλίππου
Διάρκεια: 2014 – 2016
Περιγραφή: Σκοπός της εναρκτήριας χρηματοδότησης είχε οριστεί η ανάπτυξη υποδομής για τη μελέτη των καθημερινών πραγματώσεων αναλυτικών προγραμμάτων από μικρό αριθμό εκπαιδευτικών σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα (γλωσσικό μάθημα, κοινωνικές σπουδές) όπως αυτές σχετίζονται με τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών και την επίσημη ρητορική περί της επαγγελματικής τους ταυτότητας. Η έρευνα που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πρότασης διεύρυνε προηγούμενο ερευνητικό πρόγραμμα, που είχε αναπτυχθεί από κοινού από τις συντονίστριες του έργου και μελετά μέσω προσωπικών συνεντεύξεων και ανάλυση κειμένων πολιτικής την έννοια του εκπαιδευτικού επαγγελματισμού και της αλλαγής αναλυτικών προγραμμάτων στην Κύπρο από το 2004 και εξής. Με την εναρκτήρια χρηματοδότηση, το πρόγραμμα επεκτάθηκε μέσω (α) της εστίασης σε καθημερινές πραγματώσεις αναλυτικών προγραμμάτων στα γνωστικά αντικείμενα της Γλώσσας και των Κοινωνικών Σπουδών (Ιστορία, Γεωγραφία, Αγωγή Ζωής/Υγείας) τα οποία έχουν κεντρική θέση στην ελληνοκυπριακή εκπαίδευση, (β) της διασύνδεσης των πραγματώσεων αυτών με εδραιωμένες εννοιολογήσεις του εκπαιδευτικού επαγγελματισμού αλλά και (γ) της αναγνώρισης και αναζήτησης πολλαπλών πιθανών επαγγελματικοτήτων.

Τίτλος: “Retaining Greek in ‘Enclaved’ Communities: Greek as a mother tongue among Turkish Cypriots in Cyprus and Cunda Cretans in Turkey”
Χρηματοδότηση: Ίδρυμα Λεβέντη, Πανεπιστήμιο Κύπρου
Διάρκεια: 2014-2016
Κύρια Ερευνήτρια: Έλενα Ιωαννίδου
Περιγραφή: Το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα διερεύνησε δύο ελληνόφωνες κοινότητες οι οποίες διαμένουν σε περιοχές όπου η κυρίαρχη γλώσσα είναι η τουρκική: τους ελληνόφωνους Τουρκοκύπριους οι οποίοι διαμένουν τώρα στο βόρειο τμήμα της Κύπρου (ομιλητές των Κυπριακών Ρωμαίκων) και τους ελληνόφωνους Τουρκό-Κρήτες οι οποίοι διαμένουν τώρα στην περιοχή των Μοσχονησίων/Τζούντα στην Τουρκία. Οι κύριοι στόχοι του έργου ήταν α) η καταγραφή και ανάλυση της γλωσσικής ποικιλίας της ελληνικής που χρησιμοποιούν αυτές οι δύο ομάδες και η σύγκρισή της με τις αντίστοιχες διαλέκτους της ελληνικής, την κυπριακή ελληνική και την κρητική, προκειμένου να εξεταστούν θέματα γλωσσικής αλλαγής και/ή διατήρησης της γλώσσας, β) η καταγραφή των λειτουργικών και συμβολικών χρήσεων των δύο ποικιλιών με έμφαση σε θέματα γλωσσικής χρήσης, γλωσσικού ρεπερτορίου και γλώσσας και ταυτότητας. Αυτές οι δύο κοινότητες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς είναι ομάδες οι οποίες βίωσαν πολέμους, προσφυγοποίηση και, το πιο σημαντικό, έχουν ως μητρική γλώσσα την ελληνική, μια γλώσσα διαφορετική και συχνά σε σύγκρουση με τη γλώσσα της ομάδας με την οποία σχετίζονται (τουρκική). Για τον σκοπό αυτό διεξήχθη εθνογραφική έρευνα σε δύο ερευνητικούς χώρους: διάφορες περιοχές στο βόρειο τμήμα της Κύπρου και στα Μοσχονήσια στην Τουρκία. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών (συνερευνητές) και το Εργαστήριο Μελέτης Νεοελληνικών Διαλέκτων.

Τίτλος: Developing a Social Literacy Program among Prisoners in the Central Prison of Cyprus
Χρηματοδότηση: Πανεπιστήμιο Κύπρου
Διάρκεια: 2014-2015
Συνεργάτες: Ερευνητική ομάδα ΠΚ (Έλενα Ιωαννίδου, Ελισάβετ Κιούρτη, Χριστίνα Χριστοφίδου)
Περιγραφή: Το πρόγραμμα αυτό αφορούσε τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός προγράμματος “Γραμματισμού ως κοινωνική πρακτική” το οποίο εφαρμόστηκε στο σχολείο της Κεντρικής Φυλακής Κύπρου για ένα διάστημα 18 μηνών. Το πρόγραμμα είχε ως θεωρητική βάση τον κριτικό γραμματισμό, τη θεωρία των κειμενικών ειδών, την πολυτροπικότητα και τις αρχές μη τυπικής μάθησης. Βασικός του σκοπός ήταν να διευρύνει τις έννοιες του γραμματισμού και του κειμένου, κινούμενο πέρα από προγράμματα διορθωτικού γραμματισμού τα οποία είναι πολύ δημοφιλή στο χώρο της φυλακής. Το παρόν πρόγραμμα προσέγγισε τον γραμματισμό από την ιδεολογική και κριτική του σκοπιά. Η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε ήταν ένας συνδυασμός παρεμβατικού προγράμματος (σχεδιασμός και εφαρμογή) και εθνογραφικής έρευνας (αναστοχαστικά ημερολόγια, σημειώσεις πεδίου), καθώς και συλλογή κειμένων τα οποία γράφτηκαν από τις/τους κρατούμενες/ους. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν ότι οι συμμετέχουσες/οντες είχαν πολύ θετική στάση και συμμετοχή σε αυτού του είδους την εκπαίδευση στον γραμματισμό αφού τους παρείχε χώρο για να αναστοχαστούν για τις δικές τους εμπειρίες, να αναπαραστήσουν την εμπειρία τους και να δράσουν μέσω της παραγωγής κειμένων.

 

Last Updated on 20 Δεκεμβρίου, 2024